Przełomowe badanie genetyczne nowotworów u kotów domowych wykazało uderzające podobieństwa do raka występującego u ludzi. Naukowcy, analizując prawie 500 próbek guzów z całego świata, odkryli wspólne mutacje w kluczowych genach, co może zrewolucjonizować rozwój terapii onkologicznych zarówno dla zwierząt, jak i ludzi.
Pierwsza tak duża analiza genetyczna kocich nowotworów
Międzynarodowy zespół naukowców, m.in. z Wellcome Sanger Institute w Cambridge oraz University of Guelph, przeprowadził jedno z największych badań poświęconych genetyce nowotworów u kotów domowych. Analizie poddano materiał genetyczny pochodzący z prawie 500 guzów, co pozwoliło na stworzenie kompleksowej mapy mutacji leżących u podstaw tych chorób. Wcześniej wiedza na ten temat była bardzo ograniczona, a genetyka kocich nowotworów określana była jako „czarna skrzynka”.
W ramach projektu zbadano blisko 1000 mutacji genetycznych powiązanych z 13 różnymi typami nowotworów złośliwych. Odkrycia te nie tylko pogłębiają zrozumienie biologii raka u kotów, ale także tworzą cenne, otwarte źródło danych dla przyszłych badań w dziedzinie onkologii weterynaryjnej i porównawczej.
Wspólne geny napędzające raka: FBXW7 i PIK3CA
Najbardziej zaskakującym wynikiem badania było odkrycie, że wiele mutacji genetycznych napędzających rozwój nowotworów u kotów jest identycznych z tymi, które odgrywają kluczową rolę w ludzkiej onkologii. Zidentyfikowano między innymi wspólne zmiany w genach FBXW7 oraz PIK3CA, które są dobrze znanymi onkogenami związanymi z agresywnymi postaciami raka u ludzi.
Badania z zakresu onkologii porównawczej potwierdzają, że naturalnie występujące nowotwory u psów i kotów często przypominają ludzkie odpowiedniki pod względem histopatologii, zmian molekularnych i odpowiedzi na leczenie. Potwierdzono międzygatunkową konserwację kluczowych celów molekularnych, takich jak TP53, HER2, EGFR czy PD-L1, co czyni te zwierzęta cennymi modelami w badaniach przedklinicznych.
Rak gruczołu mlekowego kota jak rak piersi u ludzi
Szczególną uwagę w badaniu zwrócono na porównanie nowotworów gruczołu mlekowego u kotek z rakiem piersi u kobiet. Analizy wykazały, że podłoże genetyczne tych chorób jest w obu przypadkach bardzo podobne. To odkrycie może przyspieszyć testowanie nowych leków i strategii terapeutycznych, które mogłyby znaleźć zastosowanie w medycynie obu gatunków.
Podobne paralele zaobserwowano również w przypadku innych typów nowotworów. Wykazano, że koci płaskonabłonkowy rak jamy ustnej dzieli istotne cechy genomowe z ludzkim rakiem płaskonabłonkowym głowy i szyi, co dodatkowo wzmacnia tezę o wspólnych mechanizmach molekularnych rozwoju raka u ssaków.
Implikacje dla przyszłych terapii onkologicznych
Wyniki badania otwierają nowe możliwości w rozwoju spersonalizowanych terapii onkologicznych. Lepsze zrozumienie genetycznych podstaw kocich nowotworów może prowadzić do opracowania skuteczniejszych metod leczenia dla zwierząt domowych. Jednocześnie, ze względu na podobieństwa genetyczne, koty mogą stać się ważnym modelem do badania nowych leków przeciwnowotworowych dla ludzi.
Odkrycie wspólnych mutacji sugeruje również istnienie wspólnych środowiskowych czynników ryzyka, na które narażeni są zarówno ludzie, jak i żyjące z nimi koty. Dalsze badania w tym kierunku mogą pomóc w identyfikacji i eliminacji kancerogenów obecnych w naszym otoczeniu.
Źródła
Chu S, et al. "Whole Exome Sequencing of Feline Oral Squamous Cell Carcinoma Reveals Genomic Parallels With Human Head and Neck Squamous Cell Carcinoma." Vet Comp Oncol, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41725028/
Ahn S, et al. "Comparative Cancer Genetics and Veterinary Therapeutics in Dogs and Cats: A Species-Aware Framework for Comparative Oncology." Life (Basel), 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41900948/
