Słownik onkologiczny: definicje
Wyszukaj definicję w słowniku
a
b
c
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
q
r
s
t
u
v
w
x
y
z
5
5
5-letnia przeżywalność
Jest to odsetek osób, które przeżyły co najmniej 5 lat od momentu rozpoznania choroby, najczęściej nowotworu.
Powrót do góry
b
badania profilaktyczne
Testy i procedury medyczne wykonywane u osób zdrowych, które nie mają objawów
choroby.
Powrót do góry
badania przesiewowe
Rodzaj badań profilaktycznych wykonywanych u dużych grup ludzi (np. w określonym
wieku), aby wcześnie wykryć chorobę, zanim pojawią się jej objawy.
Powrót do góry
badanie kliniczne
Badanie prowadzone z udziałem ludzi, którego celem jest ocena, czy dana metoda
leczenia lub diagnostyki działa i czy jest bezpieczna.
Powrót do góry
bmi
Skrót od Body Mass Index. Jest to prosty sposób oceny, czy masa ciała jest
prawidłowa w stosunku do wzrostu.
Powrót do góry
c
chemioterapia
Metoda leczenia raka polegająca na użyciu silnych leków (cytostatyków), które
niszczą komórki nowotworowe.
Powrót do góry
choroba oligometastyczna
Stan, w którym rak rozprzestrzenił się do nielicznych (zwykle 1-5) miejsc w
ciele.
Powrót do góry
czułość diagnostyczna
Prawdopodobieństwo wykrycia choroby za pomocą określonego testu w grupie osób
chorych.
Powrót do góry
czynniki rokownicze
Czynniki, które pomagają przewidzieć przebieg choroby i ocenić szanse na
wyzdrowienie.
Powrót do góry
czynniki ryzyka
Są to czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu.
Powrót do góry
d
dopuszczenie do obrotu
To pozwolenie na udostępnienie produktu leczniczego do stosowania, np. sprzedaży
w aptece, sklepie czy użycia w szpitalu.
Powrót do góry
f
farmakokinektyka
Dziedzina, która bada zmiany stężenia leku w organizmie.
Powrót do góry
i
immunoterapia
Forma leczenia, która wykorzystuje układ odpornościowy organizmu do walki z
chorobami, zwłaszcza z nowotworami.
Powrót do góry
l
leczenie adjuwantowe
Terapia wspomagająca, stosowana po głównym leczeniu, np. operacji.
Powrót do góry
leczenie biologiczne
Metoda leczenia, która używa naturalnych substancji (lub ich laboratoryjnych
odpowiedników) do wspierania organizmu w walce z chorobą.
Powrót do góry
leczenie celowane
Nowoczesna terapia polegająca na stosowaniu leków, które precyzyjnie działają na
określone cechy komórek nowotworowych, takie jak mutacje genetyczne czy
receptory białkowe.
Powrót do góry
leczenie miejscowe
Terapia polegająca na leczeniu nowotworu w miejscu jego występowania, czyli w
jednym, konkretnym obszarze ciała, bez wpływu na resztę organizmu
Powrót do góry
leczenie neoadjuwantowe
Terapia stosowana przed głównym leczeniem, takim jak operacja.
Powrót do góry
leczenie systemowe
Rodzaj terapii, która działa na cały organizm, a nie tylko na miejscowy obszar choroby.
Powrót do góry
o
okres wolny od choroby
Czas po zakończeniu leczenia, w którym u pacjenta nie występują żadne objawy
nowotworu ani oznaki jego nawrotu.
Powrót do góry
p
podtyp histologiczny
Sposób klasyfikacji nowotworów oparty na wyglądzie komórek rakowych pod mikroskopem.
Powrót do góry
profilaktyka
Zespół działań mających na celu ochronę zdrowia poprzez zapobieganie chorobom, ich wczesne wykrywanie oraz ograniczanie skutków.
Powrót do góry
program lekowy
Forma finansowania leczenia ze środków publicznych (przez NFZ), która umożliwia
pacjentom dostęp do nowoczesnych, często kosztownych terapii lekowych.
Powrót do góry
program profilaktyczny
Zaplanowany zestaw działań, których celem jest zapobieganie chorobom, ich
wczesne wykrywanie lub ograniczanie czynników ryzyka w określonej grupie osób.
Powrót do góry
protokół badania
Dokument opisujący cele, projekt, metodologię, zakres badań statystycznych i
organizację badania klinicznego.
Powrót do góry
przeżycie
Czas od rozpoznania choroby lub rozpoczęcia leczenia do śmierci pacjenta lub
wystąpienia innego zdarzenia, np. nawrotu choroby.
Powrót do góry
przeżywalność
Odsetek osób, które przeżyły określony czas od rozpoznania choroby.
Powrót do góry
r
radioterapia
Metoda leczenia polegająca na użyciu promieniowania jonizującego (np. rentgenowskiego) w celu zniszczenia komórek nowotworowych lub zahamowania ich wzrostu.
Powrót do góry
s
skala ecog
Skala używana w onkologii do oceny ogólnego stanu sprawności pacjenta i jego zdolności do wykonywania codziennych czynności.
Powrót do góry
skrining
Rodzaj badań profilaktycznych przeprowadzany u dużej grupy osób, np. w
określonym wieku lub grupie ryzyka.
Powrót do góry
sponsor badania
Osoba, firma, instytucja lub organizacja, która bierze odpowiedzialność za
rozpoczęcie, przebieg i finansowanie badania klinicznego.
Powrót do góry
stopnie zaawansowania choroby nowotworowej
Określają, jak bardzo rak jest rozprzestrzeniony w organizmie.
Powrót do góry
stopnie złośliwości choroby nowotworowej
Określają, jak bardzo komórki nowotworowe różnią się od zdrowych i jak agresywnie rosną. Im wyższy stopień, tym szybszy wzrost raka i większa skłonność do przerzutów.
Powrót do góry
swoistość diagnostyczna
Prawdopodobieństwo wykluczenia choroby za pomocą testu w grupie osób zdrowych.
Powrót do góry
t
terapia celowana
Nowoczesna terapia polegająca na stosowaniu leków, które precyzyjnie działają na
określone cechy komórek nowotworowych, np. mutacje genetyczne czy receptory
białkowe.
Powrót do góry
terapia hormonalna
Rodzaj leczenia, który wykorzystuje hormony lub leki wpływające na ich poziom w
organizmie.
Powrót do góry
typ histologiczny
Klasyfikacja nowotworu oparta na mikroskopowej budowie jego komórek i tkanki, z
której pochodzi.
Powrót do góry
typ molekularny
W onkologii, sposób klasyfikowania nowotworów na podstawie ich cech genetycznych
i biologicznych, a nie tylko wyglądu pod mikroskopem.
Powrót do góry
w
wskaźniki epidemiologiczne
Liczby opisujące, jak często choroby (np. nowotwory) występują wśród ludzi. Pomagają lekarzom i naukowcom ocenić m.in. ile osób choruje lub umiera oraz jak sytuacja zmienia się w czasie.
Powrót do góry
współczynnik śmiertelności
Odsetek osób zmarłych na daną chorobę w stosunku do wszystkich chorych w
określonym czasie.
Powrót do góry
współczynnik umieralności
Liczba zgonów w określonej populacji i czasie (np. w ciągu roku), podawana
najczęściej na 1000 lub 100 000 osób.
Powrót do góry
współczynnik zachorowalności
Miara określająca liczbę nowych przypadków choroby w danej populacji (np. na 100 000 osób) i w określonym czasie. Pozwala ocenić, jak często pojawia się dana choroba.
Powrót do góry
wytyczne praktyki klinicznej
Zbiór rekomendacji, które pomagają lekarzom w podejmowaniu decyzji dotyczących
właściwego postępowania z pacjentami.
Powrót do góry
z
zapobieganie chorobom
Zespół działań mających na celu ochronę zdrowia.
Powrót do góry