Jeszcze nie tak dawno każda operacja wymagająca zajrzenia do wnętrza jamy brzusznej wiązała się z dużym cięciem, widoczną blizną i długą rekonwalescencją. Dziś wiele zabiegów można przeprowadzić znacznie mniej inwazyjnie – za pomocą laparoskopii. To metoda chirurgii, w której do ciała wprowadza się cienką rurkę z kamerą, umożliwiającą działania medyczne bez otwierania jamy brzusznej. Na czym polega laparoskopia? Jak wygląda przebieg laparoskopii? Jakie są jej rodzaje i czy naprawdę jest bezpieczna?
Co to laparoskopia?
Laparoskopia to nowoczesna, minimalnie inwazyjna metoda diagnostyki i leczenia, w której chirurg wykonuje kilka małych nacięć (0,5–2 cm) w jamie brzusznej lub miednicy, aby wprowadzić cienką teleskopową kamerę – laparoskop. Obraz z wnętrza ciała przekazywany jest na monitor, co pozwala lekarzowi precyzyjnie ocenić narządy oraz – w razie potrzeby – pobrać tkankę do badania histopatologicznego lub wykonać zabieg.
Jakie istnieją rodzaje laparoskopii?
Zabieg ten wykonywany jest tylko w 2 celach, co pozwala nam łatwo podzielić laparoskopię na:
- Laparoskopię diagnostyczną – Wykorzystywana jest do ustalenia przyczyny dolegliwości w obrębie jamy brzusznej lub miednicy, gdy inne badania nie dają jednoznacznych wyników, a także w leczeniu niepłodności.
- Laparoskopię zabiegową (operacyjną) – Umożliwia przeprowadzenie leczenia operacyjnego w sposób małoinwazyjny, z wykorzystaniem precyzyjnych narzędzi wprowadzanych przez niewielkie nacięcia.
Kiedy wykonuje się laparoskopię?
Laparoskopia diagnostyczna pomaga wykryć i potwierdzić m.in.:
- Endometriozę
- Zrosty wewnątrzbrzuszne
- Torbiele jajników
- Przyczynę niepłodności
- Niewyjaśnione bóle brzucha lub miednicy
- Choroby jajowodów
- Obecność guzów lub zmian nowotworowych
Laparoskopia zabiegowa umożliwia wykonanie m.in.:
- Usunięcia pęcherzyka żółciowego
- Usunięcia wyrostka robaczkowego
- Usunięcia torbieli lub guzów jajnika
- Leczenia ciąży pozamacicznej
- Usunięcia mięśniaków macicy
- Leczenia endometriozy
- Przecięcia zrostów
- Przeprowadzenie biopsji
- Przeprowadzenia procedur bariatrycznych (leczenie otyłości)
- Operacyjnego leczenia przepukliny
Jak przebiega zabieg laparoskopowy?
- Przygotowanie pacjenta i znieczulenie
Pacjent trafia na salę operacyjną, otrzymuje znieczulenie ogólne – zasypia bez bólu, a zespół potwierdza procedurę i miejsce operacyjne. - Nacięcie i dostęp do jamy brzusznej
Chirurg wykonuje niewielkie nacięcia (zwykle od 1 do 4, o szerokości 0,5–2 cm), najczęściej przy pępku i w innych wybranych miejscach, co minimalizuje powłokę ran. - Insuflacja dwutlenku węgla
Do jamy brzusznej wprowadza się trokar i przez niego wtłacza się dwutlenek węgla, tworząc przestrzeń roboczą oraz umożliwiając lepszy obraz – to tzw. pneumoperitoneum. - Wprowadzenie laparoskopu i instrumentów
Przez nacięcia wprowadza się laparoskop. W razie potrzeby, przez dodatkowe porty wkłada się narzędzia chirurgiczne, np. do biopsji lub zabiegu operacyjnego. - Wykonanie procedury
Lekarz wykonuje zaplanowany zabieg – np. pobranie tkanki, usunięcie wyrostka, pęcherzyka żółciowego czy naprawę przepukliny. - Zamknięcie i odessanie gazu
Po zakończeniu operacji usuwa się dwutlenek węgla z jamy brzusznej, usuwa narzędzia i zamyka nacięcia szwami lub klipsem. Następnie występuje:
- Wybudzenie i krótka obserwacja
Pacjent przenoszony jest na salę wybudzeń, gdzie monitoruje się podstawowe funkcje życiowe przez około godzinę. - Rekonwalescencja i powrót do domu
Zazwyczaj pacjent może opuścić szpital jeszcze tego samego dnia lub po krótkiej obserwacji. Zalecany jest lekki wysiłek fizyczny, unikanie moczenia ran i stopniowe powracanie do codziennych aktywności.
Jakie są przeciwwskazania do laparoskopii?
Chociaż laparoskopia jest zabiegiem małoinwazyjnym i bezpiecznym, w pewnych przypadkach może być niewskazana. Do głównych przeciwwskazań należą:
- Ciężkie choroby serca lub płuc (np. niewydolność oddechowa, niewyrównana choroba wieńcowa).
- Skrajna otyłość może prowadzić do hospitalizacji w celu leczenia niepłodności., która utrudnia dostęp operacyjny i zwiększa ryzyko powikłań.
- Zaawansowana ciąża (zwłaszcza w III trymestrze).
- Masywne zrosty wewnątrz jamy brzusznej po wcześniejszych operacjach.
- Rozlane zapalenie otrzewnej lub inne ostre stany zapalne jamy brzusznej.
- Zaburzenia krzepnięcia krwi niekontrolowane farmakologicznie.
- Podejrzenie dużych guzów, które mogą wymagać klasycznego dostępu chirurgicznego.
W każdym przypadku decyzję o kwalifikacji do laparoskopii podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie ryzyka i stanu zdrowia pacjenta.
Czy laparoskopia jest bezpieczna?
Laparoskopia uznawana jest za jedną z najbezpieczniejszych metod diagnostyki i leczenia chirurgicznego. Dzięki niewielkim nacięciom zmniejsza się ryzyko infekcji, krwawień i powikłań pooperacyjnych w porównaniu z klasyczną operacją „otwartą”. Krótszy czas gojenia i szybszy powrót do codziennego funkcjonowania to kolejne istotne zalety tej techniki.
– Laparoskopia to bezpieczna procedura – pod warunkiem, że wykonuje ją doświadczony zespół i pacjent został odpowiednio zakwalifikowany. Oczywiście, jak przy każdej interwencji chirurgicznej, istnieje jakieś ryzyko, ale w praktyce powikłania zdarzają się niezwykle rzadko. Często krążą raczej w formie anegdot o „tym jednym przypadku” sprzed kilkunastu lat. W rękach wprawnego operatora laparoskopia jest nie tylko skuteczna, ale też bardzo bezpieczna –
Jak będziesz się czuć po laparoskopii?
Po operacji laparoskopowej możesz odczuwać lekkie bóle w miejscach nacięć oraz uczucie rozpierania w brzuchu, spowodowane dwutlenkiem węgla używanego podczas zabiegu. Ból ten zwykle ustępuje w ciągu kilku dni i nie jest bardzo uciążliwy. Często pojawia się także potrzeba przeprowadzenia dalszych badań ginekologicznych. uczucie zmęczenia i osłabienia, które jest naturalną reakcją organizmu na operację i znieczulenie.
Czego nie wolno robić po laparoskopii
- Nie należy dźwigać ciężkich przedmiotów przez co najmniej 2 tygodnie po zabiegu.
- Unikaj intensywnego wysiłku fizycznego i sportów kontaktowych do czasu pełnego zagojenia się ran.
- Nie mocz ran operacyjnych – unikaj kąpieli w wannie, basenu czy morzu, dopóki lekarz nie potwierdzi, że jest to już bezpieczne.
- Nie ignoruj pojawiających się silnych bólów, gorączki, zaczerwienienia lub ropienia wokół ran – mogą to być objawy (niezwykle rzadkich przypadków, w których konieczna jest hospitalizacja). infekcji wymagające pilnej konsultacji.
- Nie pomijaj zaleceń lekarskich dotyczących przyjmowania leków przeciwbólowych i ewentualnej antybiotykoterapii.
Jak wygląda brzuch po laparoskopii?
Po laparoskopii na brzuchu widoczne są niewielkie ślady po nacięciach – zazwyczaj od 1 do 4. Najczęściej znajdują się w okolicy pępka oraz po bokach podbrzusza. Bezpośrednio po zabiegu okolice te mogą być lekko zaczerwienione, opuchnięte lub pokryte opatrunkami. W miarę gojenia się ran, skóra wokół nacięć wraca do normy, a blizny stają się coraz mniej widoczne. U większości pacjentów po kilku miesiącach są one niemal niezauważalne, choć tempo i jakość gojenia mogą się różnić w zależności od indywidualnych predyspozycji, pielęgnacji skóry i zaleceń lekarza.
– Jeszcze kilkanaście lat temu każda diagnoza wymagająca „zajrzenia do brzucha” zostawiała po sobie pamiątkę w postaci długiej, często widocznej przez całe życie blizny. Dziś, dzięki laparoskopii, te ślady są minimalne – po kilku miesiącach przypominają jedynie ukłucie po szczepionce –
Źródła:
- https://kzmid.ump.edu.pl/laparoskopia
- Rawicz-Pruszyński, K., Erodotou, M., Pelc, Z., Sędłak, K., & Polkowski, W. (2023). Techniques of staging laparoscopy and peritoneal fluid assessment in gastric cancer: A systematic review. International Journal of Surgery, 109, 3578-3589.
