Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego odkryli, że enzym N4BP2 jest odpowiedzialny za chromotrypsję. To gwałtowne zjawisko genetyczne przyspiesza ewolucję komórek rakowych i ich oporność na leczenie.
Klucz do agresywności nowotworów
Chromotrypsja to proces, w którym chromosom rozpada się na wiele fragmentów, a następnie jest nieprawidłowo składany. Powoduje to dziesiątki, a nawet setki zmian genetycznych w jednym epizodzie, co pozwala guzom nowotworowym na szybką ewolucję i rozwój oporności na terapię.
Zjawisko to jest powszechne – występuje w około jednej czwartej nowotworów, a w niektórych, jak kostniakomięsak czy guzy mózgu, odsetek ten jest jeszcze wyższy. Według autora badania, Dona Clevelanda, odkrycie to ujawnia „molekularną iskrę”, która inicjuje jedną z najbardziej agresywnych form rearanżacji genomu w raku.
Jak zidentyfikowano winowajcę
Proces chromotrypsji rozpoczyna się, gdy chromosomy zostają uwięzione w małych strukturach zwanych mikrojądrami. Do tej pory nie wiedziano, która nukleaza – enzym tnący DNA – jest odpowiedzialna za niszczenie chromosomu po pęknięciu mikrojądra.
Zespół badawczy przeanalizował wszystkie znane ludzkie nukleazy i odkrył, że tylko enzym N4BP2 potrafił wnikać do mikrojąder i fragmentować znajdujące się w nich DNA. Eksperymenty potwierdziły, że usunięcie N4BP2 z komórek raka mózgu drastycznie ograniczyło niszczenie chromosomów, a jego wprowadzenie do jądra komórkowego powodowało ich fragmentację.
Nowy cel w terapii onkologicznej
Analiza ponad 10 000 genomów nowotworowych wykazała, że guzy z wyższym poziomem aktywności N4BP2 charakteryzowały się większą skalą chromotrypsji oraz obecnością pozachromosomowego DNA (ecDNA). Cząsteczki ecDNA często zawierają geny promujące raka i są związane z agresywnym wzrostem guza.
Odkrycie wskazuje na N4BP2 jako kluczowy punkt wyjścia dla całego procesu. Według badaczy, zrozumienie mechanizmu inicjującego chromotrypsję otwiera drogę do opracowania nowych strategii terapeutycznych. Terapie celowane w enzym N4BP2 mogłyby ograniczyć chaos genomowy, który pozwala nowotworom na adaptację i uodparnianie się na leki.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260215225546.htm
