Wracasz do domu po badaniu. Otwierasz wynik USG piersi albo mammografii i widzisz zapis: „BI-RADS 3”, „BI-RADS 4” albo „BI-RADS 0”. Kilka sekund później telefon trafia do ręki, a w wyszukiwarce pojawia się pytanie: „Czy to rak?”.
To jeden z tych momentów, które pacjentki pamiętają bardzo dobrze. Sam wynik często nie boli, ale wyobraźnia potrafi rozpędzić się błyskawicznie. Problem polega na tym, że skrót BI-RADS niewiele mówi osobie, która spotyka go po raz pierwszy.
Dobra wiadomość jest taka, że skala BI-RADS sama w sobie nie jest diagnozą nowotworu. To system stworzony po to, aby radiolog mógł opisać, jak wygląda dana zmiana i jakie jest prawdopodobieństwo jej złośliwego charakteru. Dzięki temu lekarz prowadzący od razu wie, czy wystarczy zwykła kontrola, czy potrzebna będzie dodatkowa diagnostyka.
Co oznacza skrót BI-RADS?
BI-RADS pochodzi od angielskiej nazwy Breast Imaging Reporting and Data System. System został stworzony przez American College of Radiology, aby ujednolicić opisy badań piersi wykonywanych metodą USG, mammografii i rezonansu magnetycznego.
W praktyce oznacza to, że radiolog w Warszawie, Krakowie czy Gdańsku używa tych samych kategorii. Zamiast długiego opisu na końcu badania pojawia się liczba od 0 do 6. Ta liczba mówi lekarzowi znacznie więcej niż kilka ogólnych zdań.
Pacjentki często pytają: „Czy wysoki BI-RADS oznacza raka?”. Nie zawsze. Skala pokazuje przede wszystkim ryzyko złośliwości i dalsze postępowanie diagnostyczne.
Czy wynik BI-RADS oznacza raka?
Najkrótsza odpowiedź brzmi: nie.
Większość kobiet wykonujących badania piersi otrzymuje wyniki BI-RADS 1, BI-RADS 2 albo BI-RADS 3. Oznaczają one brak zmian nowotworowych albo bardzo niskie ryzyko złośliwości.
To moment, w którym wiele osób odczuwa ulgę. W głowie pojawia się jednak kolejne pytanie: skoro nie jest to rak, to po co w ogóle stosuje się taką klasyfikację?
Powód jest prosty. Nie każda zmiana w piersi wygląda jednoznacznie. Czasem radiolog widzi torbiel. Czasem gruczolakowłókniaka. Innym razem niewielki guzek wymaga obserwacji przez kilka miesięcy. Skala BI-RADS pomaga uporządkować te sytuacje i określić, czy wystarczy kontrola, czy potrzebna będzie biopsja.
BI-RADS 0 – wynik nie jest jeszcze ostateczny
To chyba najbardziej stresujący wynik dla pacjentek, które pierwszy raz spotykają się z tą klasyfikacją.
Na wyniku pojawia się BI-RADS 0 i od razu rodzi się myśl: „Czy lekarz coś znalazł?”.
Tymczasem BI-RADS 0 nie oznacza raka. Nie oznacza nawet podejrzenia raka. Oznacza jedynie, że badanie jest niepełne i konieczna będzie dodatkowa ocena. Radiolog może potrzebować porównania z poprzednimi badaniami albo wykonania dodatkowych zdjęć czy USG.
To trochę jak układanie puzzli, w których brakuje kilku elementów. Dopóki nie pojawi się pełny obraz, nie da się przypisać ostatecznej kategorii.
BI-RADS 1 i BI-RADS 2 – dobre wiadomości
BI-RADS 1 oznacza, że w badaniu nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Piersi mają jednorodną strukturę, nie widać guzków, podejrzanych zwapnień ani innych zmian wymagających dalszej diagnostyki.
BI-RADS 2 również jest wynikiem łagodnym. Radiolog widzi zmianę, ale jej charakter nie budzi wątpliwości. Może to być torbiel, zwapnienie o łagodnym wyglądzie lub gruczolakowłókniak. Ryzyko złośliwości wynosi praktycznie 0%.
Pacjentka wychodzi z gabinetu z opisem zmiany, ale bez konieczności dalszych badań związanych z tym znaleziskiem.
BI-RADS 3 – dlaczego lekarz proponuje kontrolę?
Tutaj zaczynają się pytania.
Skoro zmiana wygląda łagodnie, dlaczego trzeba wrócić na badanie kontrolne?
BI-RADS 3 oznacza zmianę prawdopodobnie łagodną. Ryzyko złośliwości nie jest wyższe niż 2%. To bardzo niski poziom ryzyka, ale radiolog chce upewnić się, że obraz pozostaje stabilny w czasie.
Najczęściej pacjentka otrzymuje zalecenie wykonania kolejnego USG lub mammografii po kilku miesiącach. Sama obserwacja nie oznacza, że lekarz podejrzewa nowotwór. Oznacza raczej ostrożność i chęć potwierdzenia, że zmiana zachowuje się spokojnie.
BI-RADS 4 – wynik, który najczęściej prowadzi do biopsji
To właśnie BI-RADS 4 powoduje największy niepokój.
Pacjentka czyta opis, widzi słowo „biopsja” i często automatycznie zakłada najgorszy scenariusz. Tymczasem BI-RADS 4 nie oznacza raka. Oznacza obecność zmiany, która wymaga pobrania materiału do badania cytologicznego lub histopatologicznego.
Kategoria została podzielona dodatkowo na trzy stopnie:
- BI-RADS 4A – niskie podejrzenie złośliwości,
- BI-RADS 4B – umiarkowane podejrzenie,
- BI-RADS 4C – wysokie podejrzenie, ale bez cech typowych dla raka.
To bardzo szeroka grupa. W części przypadków biopsja potwierdza zmianę łagodną. W innych pozwala wykryć nowotwór na etapie, gdy leczenie daje bardzo dobre efekty.
I właśnie dlatego wykonuje się biopsję gruboigłową.
BI-RADS 5 – kiedy podejrzenie raka jest bardzo wysokie?
Jeżeli radiolog zaobserwuje zmianę o wyglądzie bardzo charakterystycznym dla nowotworu, przypisuje kategorię BI-RADS 5.
W tej grupie prawdopodobieństwo złośliwości przekracza 95%. Nadal jednak potrzebne jest potwierdzenie histopatologiczne. Sam wynik mammografii lub USG nie wystarcza do postawienia rozpoznania raka piersi.
Pacjentka zwykle otrzymuje skierowanie do dalszej diagnostyki i konsultacji specjalistycznej. To moment, w którym najlepiej jak najszybciej skonsultować wynik z onkologiem lub chirurgiem onkologicznym.
BI-RADS 6 – kategoria, która bywa źle rozumiana
Wiele osób zakłada, że BI-RADS 6 jest „gorszy” niż BI-RADS 5.
Tak naprawdę oznacza coś zupełnie innego.
BI-RADS 6 nie dotyczy nowo wykrytej zmiany. Ta kategoria jest używana wtedy, gdy biopsja już potwierdziła nowotwór, a badania obrazowe służą do oceny rozległości choroby lub monitorowania leczenia.
Dlatego BI-RADS 6 oznacza obecność raka już wcześniej potwierdzonego badaniem histopatologicznym.
Co zrobić po otrzymaniu wyniku BI-RADS?
Najpierw przeczytać cały opis.
Później odłożyć telefon i nie próbować diagnozować się wyłącznie na podstawie pojedynczej liczby. Ta sama kategoria może oznaczać różne sytuacje kliniczne. Duże znaczenie ma wiek pacjentki, wywiad rodzinny, wcześniejsze badania oraz dokładny obraz zmiany.
Jeżeli wynik wskazuje na potrzebę pogłębienia diagnostyki, lekarz wyjaśni dalszy plan postępowania. Czasem będzie to kolejne USG. Czasem mammografia. Czasem biopsja.
I właśnie dlatego sam skrót BI-RADS nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy ktoś choruje na raka piersi.
FAQ
Co oznacza BI-RADS w wyniku USG piersi?
To skala używana przez radiologów do oceny zmian widocznych w badaniach piersi. Pomaga określić ryzyko złośliwości i dalsze postępowanie.
Czy BI-RADS 0 oznacza raka?
Nie. BI-RADS 0 oznacza, że potrzebne są dodatkowe badania lub porównanie z wcześniejszymi wynikami.
Czy BI-RADS 3 jest groźny?
Ryzyko złośliwości wynosi mniej niż 2%. Najczęściej zaleca się kontrolne badanie obrazowe.
Czy BI-RADS 4 oznacza nowotwór?
Nie. Oznacza zmianę wymagającą biopsji. Dopiero badanie histopatologiczne pozwala ustalić jej charakter.
Czy BI-RADS 5 to rak?
To bardzo wysokie podejrzenie raka piersi, ale rozpoznanie potwierdza biopsja.
Czy BI-RADS 6 oznacza najbardziej zaawansowanego raka?
Nie. Oznacza nowotwór już wcześniej potwierdzony biopsją. Sama kategoria nie określa stopnia zaawansowania choroby.
Źródła
- American College of Radiology (ACR) – BI-RADS Atlas
Oficjalny system klasyfikacji Breast Imaging Reporting and Data System opracowany przez American College of Radiology, wykorzystywany do standaryzacji opisów mammografii, USG piersi i rezonansu magnetycznego. - BI-RADS – Breast Imaging Reporting and Data System
Charakterystyka kategorii BI-RADS 0–6, ryzyka złośliwości oraz zalecanego postępowania diagnostycznego. - Burnside ES, Sickles EA i wsp. „The ACR BI-RADS Experience: Learning From History”
Publikacja opisująca rozwój systemu BI-RADS oraz jego znaczenie dla diagnostyki raka piersi.
