Badania profilaktyczne, w tym badanie piersi, odgrywają fundamentalną rolę w wykrywaniu różnego rodzaju nieprawidłowości, takich jak zmiany nowotworowe. Nie muszę chyba nikogo przekonywać, że wykrycie ich na wczesnym etapie znacząco zwiększa szansę na całkowity powrót do zdrowia. Podstawą profilaktyki w przypadku kobiet poniżej 40 roku życia jest właśnie USG piersi (w późniejszych latach podstawowym badaniem profilaktycznym staje się mammografia). Czy można je wykonać je na NFZ? Jak wygląda USG piersi? Jak należy się do niego przygotować?
USG piersi – co to za badanie?
Badanie ultrasonograficzne, znane też jako USG, to nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej, która wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości — to za ich pomocą tworzone są obrazy wnętrza ciała. Procedura jest powszechnie stosowana w medycynie, zwłaszcza w diagnostyce chorób narządów wewnętrznych oraz w ginekologii i położnictwie. Brak szkodliwego promieniowania, bezpieczeństwo dla pacjentów, a także możliwości obrazowania tkanek miękkich sprawiają, że badanie ultrasonograficzne to idealne narzędzie do szybkiej oceny stanu zdrowia pacjentów.
USG piersi jest szczególnie przydatne w diagnostyce torbieli, guzów i innych zmian, które mogą być trudne do zdiagnozowania podczas samobadania, czy badania palpacyjnego w gabinecie ginekologa. Stosuje się je dość często jako uzupełnienie mammografii u pacjentek z gęstymi tkankami piersiowymi. Gęstszą tkankę piersiową mają kobiety w młodszym wieku. U nich obserwujemy często trudności z wykryciem drobnych zmian za pomocą badania mammograficznego. Z pomocą przychodzi właśnie badanie USG, które znacznie lepiej radzi sobie z taką tkanką i umożliwia ocenę nawet bardzo niewielkich nieprawidłowości. Badanie ultrasonograficzne pozwala też na precyzyjne przeprowadzenie biopsji u pacjentek, u których pojawiły się niepokojące zmiany.
Kiedy USG piersi? Wskazania do badania
Główne wskazania do wykonania badania ultrasonograficznego piersi to:
- badanie piersi u młodszych kobiet z gęstą tkanką,
- wykrywanie i ocena guzów piersi oraz okolicznych węzłów chłonnych,
- uzupełnienie mammografii,
- pobranie próbki do badania histopatologicznego i ocena biopsji,
- monitorowanie zmian w obrębie piersi,
- badanie kontrolne po leczeniu nowotworowym.
Jeśli podczas badania USG zostaną wykryte zmiany w obrębie piersi, przypisuje się im kategorię w klasyfikacji BIRADS-USG.
Jak często wykonywać USG piersi?
USG piersi można wykonywać w każdym wieku, jednak grupą pacjentek, u których jest to szczególnie zalecane są kobiety do 40 roku życia (w późniejszych latach zwykle zalecana jest mammografia). Jeśli pacjentka nie skarży się na żadne niepokojące objawy, to badanie USG można wykonywać co 1-2 lata. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku kobiet z objawami, takimi jak wyczuwalne guzki, ból czy zmiana kształtu piersi – u tych pacjentek zaleca się wykonywania badań diagnostycznych częściej. Regularność badań może się różnić także w zależności od indywidualnych czynników ryzyka.
Wiele pań pyta mnie o to, kiedy najlepiej wykonać USG piersi. Zawsze wtedy odpowiadam, że USG powinno być wykonywane między 1. a 10. dniem cyklu miesiączkowego. Nie jest to jednak obligatoryjny termin — badanie może być też przeprowadzone w inny dzień, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jak wygląda samo badanie i czy trzeba się do niego przygotować?
Do badania USG piersi nie jest wymagane szczególne przygotowanie. Na wizytę dobrze jest jednak założyć wygodne, dwuczęściowe ubranie. Warto też zadbać o czystość skóry piersi i nie stosować balsamów, antyperspirantów czy innych preparatów bezpośrednio na te okolice ciała. Mogą one bowiem wpływać na jakość obrazu i powodować dodatkowy ,,poślizg” na skórze.
USG piersi trwa zwykle od 10 do 30 minut, jest bezbolesne i nie wymaga znieczulenia. Podczas badania na skórę piersi aplikowany jest specjalny żel, który poprawia przewodzenie fal dźwiękowych, a także umożliwia uzyskanie bardziej wyraźnych obrazów. Następnie lekarz przesuwa specjalną głowicę ultrasonograficzną po powierzchni skóry. Po zakończeniu badania żel usuwa się, a pacjentka od razu może wrócić do rutynowych zajęć. Wynik badania jest dostępny natychmiast.
USG piersi – na NFZ czy prywatnie?
Badanie ultrasonograficzne piersi możesz wykonać w ramach publicznej ochrony zdrowia. Wymagane jest jednak skierowanie od lekarza rodzinnego, ginekologa, onkologa lub innego specjalisty. Jeśli takie posiadasz, to badanie będzie refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ).
W przypadku badań prywatnych nie jest wymagane skierowanie. Koszt leży wtedy po stronie pacjenta. W takiej sytuacji lekarz może również zlecić badanie, ale nie jest to obligatoryjne. Cena takiego badania zależy od lokalizacji i placówki medycznej (najczęściej waha się między 160 a 350 złotych).
FAQ- najczęstsze pytania pacjentek
Kiedy powinno się iść na USG piersi?
USG piersi można wykonać w każdej sytuacji, gdy pojawiają się zmiany w piersiach, takie jak guzek, ból, obrzęk lub zmiana w obrębie sutka, ale także profilaktycznie – zwłaszcza u kobiet młodszych. Badanie jest częścią regularnych badań zdrowia piersi i pozwala na wczesną identyfikację ewentualnych nieprawidłowości, jeszcze przed pojawieniem się objawów rozwoju raka piersi.
Czego nie robić przed USG piersi?
Przed USG piersi nie trzeba się specjalnie przygotowywać – nie ma potrzeby być na czczo ani odstawiać leków. Warto jedynie nie nakładać kremów ani balsamów na powierzchnię piersi w dniu badania, ponieważ mogą utrudniać prawidłowe odbijanie ultradźwięków.
Co można zobaczyć na USG piersi?
Ultrasonografia pozwala na ocenę tkanek piersi i wykrycie zmian takich jak torbiele, guzki łagodne oraz zmiany, które mogą wymagać dalszej diagnostyki w celu wykluczenia nowotworu piersi. Badanie emituje fale ultradźwiękowe, które są przetwarzane przez komputer, co umożliwia dokładną diagnozę i ocenę w skali BI-RADS.
Czy USG piersi robi ginekolog?
USG piersi jest najczęściej wykonywane przez lekarza radiologa, który specjalizuje się w tworzeniu i interpretacji obrazów diagnostycznych. Czasem badanie wykonuje ginekolog z odpowiednimi uprawnieniami, ale standardowo to radiolog odpowiada za ocenę i dalsze postępowanie.
Jak często USG piersi?
Częstotliwość USG piersi zależy od wieku, czynników ryzyka i wcześniejszych wyników badań, ale u wielu kobiet zaleca się wykonywanie go raz w roku. USG piersi jest często stosowane jako uzupełnienie mammografii, która u starszych kobiet bywa skuteczniejsza, ponieważ mammografia wykorzystuje inną metodę obrazowania.
Źródła:
- https://pacjent.gov.pl/program-profilaktyczny/profilaktyka-raka-piersi
