Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego odkryli enzym N4BP2, który powoduje chromotrypsję. To gwałtowne zdarzenie genetyczne pozwala komórkom nowotworowym na szybką ewolucję i rozwój lekooporności.
Czym jest chromotrypsja?
Chromotrypsja to proces, w którym chromosom rozpada się na wiele fragmentów, a następnie jest nieprawidłowo składany. Ten chaotyczny proces pozwala komórkom rakowym na gwałtowną ewolucję, prowadząc do powstania setek zmian genetycznych w jednym epizodzie, co znacznie utrudnia kontrolę nad guzem.
Zjawisko to jest powszechne – występuje w około jednej czwartej wszystkich nowotworów. Jest szczególnie częste w przypadku agresywnych nowotworów, takich jak kostniakomięsak (osteosarcoma) oraz niektóre guzy mózgu.
Jak zidentyfikowano winowajcę?
Proces chromotrypsji rozpoczyna się, gdy chromosom zostaje uwięziony w małej strukturze zwanej mikrojądrem. Po pęknięciu mikrojądra, chromosom jest narażony na działanie enzymów tnących DNA, zwanych nukleazami. Do tej pory nie wiedziano, która nukleaza jest za to odpowiedzialna.
Zespół badawczy przeanalizował wszystkie znane ludzkie nukleazy i odkrył, że enzym o nazwie N4BP2 jako jedyny potrafi wnikać do mikrojąder i fragmentować znajdujące się w nich DNA. Usunięcie N4BP2 z komórek raka mózgu drastycznie zmniejszyło fragmentację chromosomów.
Nowy cel w walce z rakiem
Badania ponad 10 000 genomów nowotworowych wykazały, że guzy z wyższym poziomem aktywności N4BP2 miały znacznie więcej cech chromotrypsji oraz pozachromosomowego DNA (ecDNA). Cząsteczki ecDNA często zawierają geny promujące raka i są powiązane z agresywnym wzrostem guza i opornością na terapię.
Zrozumienie, co wyzwala chromotrypsję, otwiera nowe możliwości terapeutyczne. Według naukowców, celowanie w enzym N4BP2 lub powiązane z nim szlaki może pozwolić na ograniczenie chaosu genomowego, który umożliwia guzom nowotworowym adaptację, nawroty i rozwój lekooporności.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260215225546.htm
