Naukowcy z MD Anderson Cancer Center odkryli, że psylocybina, substancja czynna tzw. magicznych grzybów, może jako pierwsza skutecznie zapobiegać bolesnej neuropatii obwodowej wywołanej przez chemioterapię. Badania przedkliniczne wykazały, że podana przed leczeniem chroni neurony przed uszkodzeniem, nie wpływając na skuteczność terapii przeciwnowotworowej.
Ochrona transportu mitochondriów kluczem do profilaktyki
Neuropatia obwodowa indukowana chemioterapią (CIPN) jest jednym z najczęstszych i najbardziej uciążliwych powikłań leczenia onkologicznego, prowadzącym do przewlekłego bólu, drętwienia i mrowienia. Dotychczas nie istniała skuteczna metoda profilaktyki. Zespół z MD Anderson Cancer Center wykazał w badaniach na myszach i ludzkich tkankach, że psylocybina zabezpiecza neurony, chroniąc transport mitochondriów, który jest kluczowy dla ich prawidłowego funkcjonowania i przeżycia. To właśnie zaburzenie tego procesu jest jednym z głównych mechanizmów uszkodzenia nerwów przez cytostatyki.
Co niezwykle istotne, zastosowanie psylocybiny w modelach przedklinicznych nie osłabiło skuteczności leków chemioterapeutycznych. Odkrycie to otwiera drogę do opracowania pierwszej w historii terapii zapobiegającej rozwojowi CIPN, co mogłoby znacząco poprawić jakość życia pacjentów poddawanych leczeniu onkologicznemu.
Pojedyncza dawka o długotrwałym działaniu przeciwbólowym
Potencjał psylocybiny w łagodzeniu bólu neuropatycznego potwierdzają również inne badania. W jednym z eksperymentów na modelach mysich wykazano, że pojedyncza dawka psylocybiny wywołuje trwały efekt przeciwbólowy. Działanie to było związane przede wszystkim z aktywacją receptorów serotoninowych typu 5-HT2A, co wskazuje na specyficzny mechanizm farmakologiczny leżący u podstaw jej właściwości analgetycznych.
Psylocybina wzmacnia działanie standardowych leków
Badania sugerują również, że psylocybina może pełnić rolę adiuwantu, czyli substancji wzmacniającej działanie istniejących terapii. Okazało się, że psylocybina znacząco potęguje skuteczność przeciwbólową gabapentyny, leku powszechnie stosowanego w leczeniu bólu neuropatycznego. Połączenie tych dwóch substancji mogłoby stać się nową strategią terapeutyczną dla tej grupy chorych.
Szerokie spektrum działania psylocybiny wynika z jej wielokierunkowego wpływu na układ nerwowy. Jej aktywny metabolit, psylocyna, oddziałuje nie tylko na receptory serotoninowe, ale również wykazuje dodatkowe właściwości:
- Wspiera neuroplastyczność, czyli zdolność mózgu do tworzenia nowych połączeń synaptycznych.
- Wykazuje działanie przeciwzapalne poprzez hamowanie uwalniania cytokin prozapalnych.
- Moduluje aktywność wielkoskalowych sieci neuronalnych w mózgu.
Źródła
Askey T, Allen-Ross D, et al. "Psilocybin ameliorates neuropathic pain-like behaviour in mice and facilitates gabapentin-mediated analgesia." Commun Biol, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42032175/
Vásquez-Bonilla JN. "Psilocybin, From Ancestral Use to Therapeutic Potential: A Multidimensional Review of Its Pharmacological Basis and Current Perspectives." Hum Psychopharmacol, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42693701/
