Mimo dostępności nowoczesnych badań przesiewowych, takich jak testy HPV, podstawowe braki w edukacji zdrowotnej sprawiają, że wiele kobiet nie rozumie potrzeby regularnej profilaktyki raka szyjki macicy. Eksperci alarmują, że bez świadomości społecznej potencjał diagnostyczny może zostać zmarnowany, co utrudnia skuteczną walkę z chorobą.
Główne bariery to strach i brak świadomości
Według prof. Marzeny Dębskiej, główne przeszkody w regularnym wykonywaniu badań cytologicznych to brak czasu, niska świadomość oraz lęk przed potencjalną diagnozą. Wiele kobiet odkłada wizytę u ginekologa i zgłasza się do lekarza dopiero wtedy, gdy pojawiają się poważne, zaawansowane objawy choroby, co znacząco pogarsza rokowania.
Problem z dotarciem do badań przesiewowych nie jest wyłącznie lokalny. Dane z badań prowadzonych w Stanach Zjednoczonych wskazują, że aż połowa kobiet, u których rozwija się rak szyjki macicy, nigdy wcześniej nie przeszła badań przesiewowych. Pokazuje to, jak kluczowe jest przezwyciężenie barier behawioralnych i edukacyjnych w profilaktyce.
Test HPV co 5 lat w nowym programie profilaktyki
W odpowiedzi na potrzeby pacjentek w Polsce wprowadzono nowy program profilaktyki raka szyjki macicy. Obejmuje on nowoczesne testy na obecność wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV HR). Badanie to, połączone z genotypowaniem w kierunku typów HPV 16 i 18, jest znacznie skuteczniejsze w wykrywaniu ryzyka nowotworu niż tradycyjna cytologia.
Program skierowany jest do kobiet w wieku od 25 do 64 lat, które mogą skorzystać z badania raz na pięć lat. Oprócz testu HPV dostępne jest również badanie cytologiczne na podłożu płynnym (LBC). Jednak samo udostępnienie technologii nie wystarczy, jeśli nie pójdzie za tym wzrost świadomości i zgłaszalności na badania.
Młode kobiety bez dostępu do edukacji są szczególnie narażone
Badania naukowe potwierdzają, że luki w edukacji zdrowotnej stanowią istotne zagrożenie, zwłaszcza dla grup wrażliwych. Analiza przeprowadzona wśród młodych kobiet w wieku 15-24 lat, które nie uczęszczają do szkoły, wykazała, że mają one ograniczony dostęp do wiedzy na temat profilaktyki i usług medycznych, co czyni je bardziej podatnymi na ryzyko.
Skala problemu jest największa w krajach rozwijających się, gdzie odnotowuje się 84% wszystkich zachorowań i 88% zgonów z powodu raka szyjki macicy na świecie. Brak systemowej edukacji zdrowotnej jest tam jedną z głównych przyczyn tak alarmujących statystyk, co podkreśla uniwersalną potrzebę inwestowania w świadomość zdrowotną od najmłodszych lat.
Źródła
Sangoniyi OO, Dairo MD. "Barriers to accessing cervical cancer prevention services among out-of-school young women in Ibadan." BMC Womens Health, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42393649/
Young AP, Reyes R, et al. "Primary HPV Testing for Cervical Cancer Screening Among Family Medicine Educators." J Am Board Fam Med, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42392983/
