Witamina B12, od dawna postrzegana jako kluczowy składnik zdrowej diety, staje się przedmiotem nowych naukowych dociekań w kontekście chorób nowotworowych. Choć jej niedobór jest szkodliwy, najnowsze analizy sugerują, że bardzo wysokie stężenia, zwłaszcza wynikające z długotrwałej suplementacji, mogą być powiązane z podwyższonym ryzykiem niektórych nowotworów lub gorszymi rokowaniami u pacjentów onkologicznych.
Niezbędna rola kobalaminy w organizmie
Witamina B12, znana również jako kobalamina, pełni w organizmie szereg kluczowych funkcji. Jest niezbędna do produkcji czerwonych krwinek w szpiku kostnym, prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego poprzez tworzenie osłonek mielinowych oraz syntezy neuroprzekaźników. Odgrywa również centralną rolę w procesach kopiowania i naprawy DNA oraz w metabolizmie białek, tłuszczów i węglowodanów.
Organizm ludzki nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać witaminy B12, dlatego musi być ona dostarczana z pożywieniem. Naturalnie występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego, takich jak mięso, ryby, jaja, mleko i sery. Osoby na diecie wegańskiej, starsze, u których wchłanianie jest mniej efektywne, oraz pacjenci z niektórymi schorzeniami jelit mogą być narażeni na jej niedobór i wymagać suplementacji.
Podwyższone stężenie B12 jako sygnał alarmowy
Chociaż odpowiedni poziom witaminy B12 jest kluczowy dla zdrowia, badania naukowe wskazują na potencjalny związek między jej nadmiernym stężeniem a chorobami nowotworowymi. W literaturze medycznej odnotowano, że ponadnormatywne poziomy witaminy B12 są kojarzone z chorobami mieloproliferacyjnymi, nowotworami układu chłonnego oraz różnymi typami nowotworów litych, w tym rakiem wątroby.
Zaleca się, aby stężenia przekraczające próg 1000 pmol/l były badane pod kątem potencjalnych, ukrytych schorzeń, w tym nowotworów. Należy jednak podkreślić, że obecnie nie jest jasne, czy wysoki poziom witaminy B12 jest czynnikiem przyczynowym, czy raczej markerem istniejącej, niezdiagnozowanej choroby, która sama prowadzi do podwyższenia jej stężenia we krwi.
Zjawisko „makro-B12” może maskować prawdziwy niedobór
Diagnostykę dodatkowo komplikuje zjawisko znane jako „makro-B12”. W niektórych przypadkach bardzo wysokie stężenie witaminy B12 we krwi nie jest wynikiem nadmiernej podaży, lecz tworzenia się kompleksów immunologicznych, w których witamina jest związana z przeciwciałami klasy IgG. Powstała w ten sposób cząsteczka jest biologicznie nieaktywna.
Obecność makro-B12 może prowadzić do paradoksalnej sytuacji, w której wyniki badań laboratoryjnych wskazują na skrajnie wysoki poziom witaminy, podczas gdy w rzeczywistości organizm cierpi na jej funkcjonalny niedobór. Kluczowe cechy tego zjawiska to:
- Powstaje w wyniku połączenia witaminy B12 z przeciwciałami.
- Prowadzi do fałszywie zawyżonych wyników stężenia B12 w osoczu.
- Związana w kompleksie witamina jest biologicznie nieaktywna.
- Może maskować rzeczywisty niedobór, opóźniając prawidłową diagnozę i leczenie.
Źródła
Wiklund L, Hadi M, Hammarsten O. "[Persistent very high levels of P-cobalamin caused by formation of immune complexes, macro-B12]." Lakartidningen, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42080313/
