Chemioterapia jest znana z uszkadzania błony śluzowej jelit, co często traktuje się jako miejscowy problem. Nowe badania pokazują jednak, że ten efekt uboczny może wywoływać kaskadę zdarzeń, która ostatecznie pomaga organizmowi zwalczać przerzuty nowotworowe. Kluczową rolę odgrywają w tym procesie bakterie jelitowe i produkowany przez nie związek.
Co pokazały dane
Uszkodzenie bariery jelitowej wywołane chemioterapią zmienia dostępność składników odżywczych dla mikrobioty. W odpowiedzi bakterie jelitowe zwiększają produkcję kwasu indolo-3-propionowego (IPA), związku pochodzącego z aminokwasu tryptofanu. To właśnie ta substancja działa jak sygnał dla reszty organizmu, wywołując ogólnoustrojową odpowiedź.
Cząsteczki IPA nie pozostają w jelitach, lecz przemieszczają się z krwią do szpiku kostnego, gdzie powstają komórki odpornościowe. Zwiększone stężenie IPA prowadzi do ograniczenia produkcji monocytów immunosupresyjnych – komórek, które pomagają nowotworom unikać odpowiedzi immunologicznej i wspierają wzrost przerzutów. Zmiana ta z kolei pobudza aktywność limfocytów T i tworzy w organizmie warunki niesprzyjające tworzeniu się przerzutów, co było szczególnie widoczne w wątrobie w modelach przedklinicznych.
Obserwacje z badań laboratoryjnych potwierdzono danymi pacjentów. U osób z rakiem jelita grubego wyższy poziom IPA we krwi po chemioterapii był związany z niższym poziomem monocytów. Taki profil immunologiczny korelował z lepszymi wynikami przeżycia.
Na czym oparto analizę
Wnioski oparto na badaniach laboratoryjnych (modelach przedklinicznych) oraz na danych klinicznych zebranych we współpracy z dr. Thibaudem Koesslerem ze Szpitali Uniwersyteckich w Genewie (HUG). Analiza objęła pacjentów z rakiem jelita grubego, u których monitorowano poziom IPA i monocytów po zakończeniu chemioterapii. Badaniami kierowała prof. Tatiana Petrova z Uniwersytetu w Lozannie (Unil).
Znaczenie wyników
Wyniki wskazują na istnienie nieznanej wcześniej osi czynnościowej jelita-szpik kostny-wątroba, która wpływa na rozwój przerzutów. Sugeruje to, że chemioterapia, poprzez wpływ na mikrobiotę, może tworzyć rodzaj „pamięci biologicznej”, w której metabolity bakteryjne długotrwale ograniczają rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych. Odkrycie to otwiera nowe możliwości wykorzystania metabolitów jako strategii wspomagających leczenie onkologiczne.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/01/260123225920.htm
Źródła badań
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41538790/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41528264/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41509076/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41495724/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41438215/
