Terapia CAR-T, uznawana za rewolucję w leczeniu nowotworów układu krwiotwórczego, w Polsce dociera zaledwie do jednej trzeciej pacjentów, którzy mogliby z niej skorzystać. Jak wskazuje prof. Jan Zaucha, kluczową barierą nie jest cena leczenia, lecz problemy systemowe, w tym nierównomierne rozmieszczenie specjalistycznych ośrodków.
Kluczowe bariery w dostępie do leczenia
Głównym problemem ograniczającym dostęp do terapii CAR-T w Polsce jest geografia i infrastruktura, a nie koszty samej procedury. Istnieją regiony kraju, w których pacjenci są całkowicie pozbawieni dostępu do tej metody leczenia, co tworzy tak zwane „białe plamy” na mapie. Sytuacja ta sprawia, że szansę na innowacyjne leczenie otrzymuje jedynie część chorych spełniających kryteria kwalifikacji.
Nawet w ośrodkach, które oferują CAR-T, barierą stają się ograniczenia infrastrukturalne, takie jak niewystarczająca liczba łóżek i personelu. Profesor Zaucha podkreśla, że jedno łóżko dedykowane terapii jest w praktyce zajęte przez cały miesiąc, jeśli leczy się na nim zaledwie dwóch pacjentów. To obrazuje, jak szybko wyczerpują się możliwości placówek i jak bardzo ogranicza to liczbę osób mogących rozpocząć leczenie.
Kolejnym wyzwaniem jest zbyt późne kierowanie pacjentów na konsultacje w sprawie terapii CAR-T przez lekarzy z mniejszych ośrodków. Brak wystarczającej świadomości na temat kryteriów kwalifikacji i odpowiedniego momentu na skierowanie chorego sprawia, że niektórzy pacjenci tracą szansę na leczenie. Konieczna jest edukacja środowiska medycznego, aby proces ten przebiegał sprawniej i wcześniej.
Czym jest terapia CAR-T i dla kogo?
Terapia CAR-T to spersonalizowana metoda leczenia, która wykorzystuje własne limfocyty T pacjenta do walki z nowotworem. Komórki te są modyfikowane genetycznie, aby potrafiły rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe, co daje szansę na wieloletnie remisje. Obecnie w Polsce terapia jest refundowana głównie w leczeniu agresywnych chłoniaków, podczas gdy inne wskazania, jak szpiczak plazmocytowy, wciąż czekają na refundację.
Znaczenie dla pacjentów i systemu
Zdaniem eksperta, aby w pełni wykorzystać potencjał tej przełomowej metody, konieczne są zmiany systemowe. Postulaty obejmują rozszerzenie refundacji o nowe wskazania, edukację lekarzy oraz stworzenie ogólnopolskiego programu rozwoju terapii komórkowych. Takie działania mogłyby zapewnić, że CAR-T nie będzie realizowana kosztem innych form leczenia i stanie się realnie dostępna dla większej liczby chorych.
Źródło: https://www.rynekzdrowia.pl/serwis-hematoonkologia/Terapia-CAR-T-przelom-w-leczeniu-nowotworow-i-wyzwanie-dla-systemu-ochrony-zdrowia,280184,1023.html
Źródła badań
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41509076/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41495724/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41378877/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41335173/
Źródło: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41241677/
