Nowe badania wskazują, że chemioterapia aktywuje system stresu w komórkach odpornościowych, co prowadzi do zapalenia i uszkodzenia nerwów. Odkrycie to wyjaśnia przyczynę bólu i otwiera drogę do nowych metod leczenia.
Mechanizm powstawania bólu
Nawet połowa pacjentów poddawanych chemioterapii rozwija neuropatię obwodową wywołaną chemioterapią (CIPN), objawiającą się mrowieniem, drętwieniem i bólem dłoni oraz stóp. Z powodu braku skutecznych metod leczenia, wielu chorych musi ograniczyć lub przerwać terapię. Badania naukowców z Weill Cornell Medicine i Wake Forest University School of Medicine dowodzą, że CIPN to proces zapalny sterowany przez układ odpornościowy, a nie tylko problem z nerwami.
Badacze odkryli, że paklitaksel, popularny lek chemioterapeutyczny, zmusza komórki odpornościowe do produkcji dużej ilości reaktywnych form tlenu, które wywołują w nich stres. W odpowiedzi aktywowany jest szlak sygnałowy IRE1α-XBP1, który działa jak system alarmowy, wprowadzając komórki odpornościowe w stan silnego zapalenia.
Blokowanie szlaku stresu
Nadmiernie pobudzone komórki odpornościowe przemieszczają się następnie w kierunku zwojów korzeni grzbietowych – centrów nerwów czuciowych łączących kończyny z rdzeniem kręgowym. Tam uwalniają związki zapalne, które podrażniają i uszkadzają nerwy, prowadząc do klasycznych objawów CIPN, takich jak ból, nadwrażliwość na zimno i utrata włókien nerwowych.
W badaniach na myszach naukowcy wykazali, że zablokowanie szlaku IRE1α za pomocą narzędzi genetycznych lub specjalnego leku zapobiegło rozwojowi stanu zapalnego i zmniejszyło objawy podobne do CIPN. Zastosowanie inhibitora IRE1α, który jest już w pierwszej fazie badań klinicznych w leczeniu nowotworów, sprawiło, że nerwy myszy otrzymujących chemioterapię pozostały zdrowsze.
Potencjalne korzyści dla pacjentów
Odkrycia sugerują, że leki celujące w szlak IRE1α mogą łagodzić neuropatię, pozwalając pacjentom kontynuować chemioterapię bez negatywnych skutków ubocznych. Ponieważ inhibitory IRE1α są już testowane u osób z zaawansowanymi guzami litymi, nowe wyniki wskazują na ich podwójne działanie: mogłyby one jednocześnie zwalczać raka i chronić pacjentów przed uszkodzeniem nerwów.
Wstępne badanie z udziałem kobiet leczonych paklitakselem z powodu nowotworów ginekologicznych wykazało, że wyższa aktywacja szlaku IRE1α-XBP1 w komórkach odpornościowych krwi, jeszcze przed wystąpieniem objawów, wiązała się z rozwojem ciężkiej postaci CIPN. Sugeruje to możliwość stworzenia testu krwi, który identyfikowałby pacjentów z grupy ryzyka, umożliwiając wdrożenie działań zapobiegawczych.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/11/251121090729.htm
