Naukowcy odkryli nowy sposób na eliminację szkodliwych komórek starzejących się, zwanych „komórkami zombie”, które przyczyniają się do agresywności nowotworów i chorób związanych z wiekiem. Nowatorskie leki celują w białko ochronne, które utrzymuje te komórki przy życiu, zmuszając je do samozniszczenia. W badaniach na modelach zwierzęcych podejście to zmniejszyło guzy i wydłużyło przeżycie.
Białko GPX4 chroni komórki starzejące się przed zniszczeniem
Komórki starzejące się, choć przestały się dzielić, pozostają aktywne metabolicznie i mogą sprzyjać rozwojowi raka po chemioterapii. Zespół badaczy z MRC Laboratory of Medical Sciences (LMS) i Imperial College London odkrył, że komórki te utrzymują się w delikatnej równowadze, produkując duże ilości białka ochronnego o nazwie GPX4. Zapobiega ono ich śmierci w procesie zwanym ferroptozą, czyli samozniszczeniem wywołanym przez żelazo.
Nowa strategia terapeutyczna polega na usunięciu tej ochrony. Leki opracowane w ramach badania blokują działanie białka GPX4, co sprawia, że komórki starzejące się stają się bezbronne i ulegają gwałtownemu zniszczeniu. Wykorzystuje to ich naturalną podatność, zamieniając ich mechanizm przetrwania w śmiertelną pułapkę.
Terapia zmniejszyła guzy i poprawiła przeżycie w badaniach na myszach
Skuteczność nowego podejścia została przetestowana w warunkach laboratoryjnych na modelach zwierzęcych. Zastosowanie leków celujących w GPX4 przyniosło obiecujące rezultaty. U myszy zaobserwowano znaczną redukcję rozmiaru guzów nowotworowych oraz wyraźne wydłużenie czasu przeżycia w porównaniu z grupą kontrolną.
Wyniki te sugerują, że terapia senolityczna, czyli ukierunkowana na usuwanie komórek starzejących się, może stać się cennym uzupełnieniem istniejących metod leczenia onkologicznego. Naukowcy wskazują, że mogłaby być stosowana równolegle z chemioterapią, aby zwiększyć jej skuteczność i zapobiegać nawrotom choroby.
Szerszy kontekst walki z procesem starzenia
„Komórki zombie” odgrywają rolę nie tylko w nowotworach, ale także w wielu chorobach związanych z wiekiem. Ich akumulacja w tkankach przyczynia się do powstawania stanów zapalnych i uszkodzeń. Z tego powodu zainteresowanie lekami senolitycznymi wykracza poza onkologię. Już teraz w kręgach zainteresowanych spowolnieniem starzenia popularność zdobywają takie substancje jak metformina czy rapamycyna, które wykazują zdolność do zwalczania komórek starzejących się.
Kluczowym wyzwaniem dla przyszłych terapii jest ich selektywność. Nie wszystkie komórki starzejące się są szkodliwe; niektóre z nich odgrywają pozytywną rolę, na przykład w procesach gojenia się ran. Dlatego celem dalszych badań jest opracowanie leków, które będą w stanie niszczyć wyłącznie szkodliwe populacje komórek zombie, pozostawiając te pożyteczne nienaruszone, co mogłoby zrewolucjonizować leczenie chorób wieku podeszłego.
Źródła
New drugs could wipe out the “zombie cells” linked to cancer and aging, ScienceDaily, 2026. https://www.sciencedaily.com/releases/2026/05/260509210646.htm
Gigant biznesu nie chce się starzeć. Zatrzyma komórki-zombi tabletkami, Business Insider Polska. https://businessinsider.com.pl/rozwoj-osobisty/zdrowie/gigant-biznesu-nie-chce-sie-starzec-zatrzyma-komorki-zombi-tabletkami/f07mg5h
Autofagia i post – klucz do długiego życia bez chorób?, Instytut Spraw Obywatelskich. https://instytutsprawobywatelskich.pl/autofagia-post-klucz-do-dlugiego-zycia-bez-chorob/
Popularny lek działa przeciwstarzeniowo. Może zwalczać „komórki zombie”, abcZdrowie. https://portal.abczdrowie.pl/popularny-lek-dziala-przeciwstarzeniowo-moze-zwalczac-komorki-zombie/6955549003143712a
