Naukowcy z Instytutu Nauk Podstawowych (Institute for Basic Science) odkryli nową cząsteczkę, która dezaktywuje system naprawy DNA w komórkach nowotworowych. Związek o nazwie UNI418 może przywrócić skuteczność terapii inhibitorami PARP w guzach, które wcześniej stały się na nią oporne, otwierając nowe możliwości w leczeniu raka.
Jak nowotwory uodparniają się na leczenie
Inhibitory PARP to klasa leków celowanych, które blokują enzymy odpowiedzialne za naprawę uszkodzeń DNA. Są one szczególnie skuteczne przeciwko nowotworom z istniejącymi defektami w innych ścieżkach naprawczych, np. z mutacjami w genach BRCA1 i BRCA2. Blokada PARP prowadzi do nagromadzenia tak wielu uszkodzeń w DNA komórki rakowej, że nie jest ona w stanie przetrwać i ulega apoptozie, czyli programowanej śmierci.
Jednak wiele nowotworów z czasem rozwija oporność na tę terapię. Dzieje się tak, ponieważ komórki rakowe potrafią przywrócić swoje zdolności naprawcze, aktywując alternatywne mechanizmy. Jednym z najważniejszych z nich jest rekombinacja homologiczna, precyzyjny proces naprawy DNA, który zależy od białek takich jak RAD51 i CHK1.
Cząsteczka UNI418 celuje w system naprawy DNA
Zespół badawczy pod kierownictwem dyrektora Kyungjae Myung zidentyfikował cząsteczkę, która bezpośrednio uderza w ten mechanizm obronny komórek nowotworowych. Nowo odkryty związek, nazwany UNI418, skutecznie zakłóca zdolność komórek do naprawy DNA.
Działanie UNI418 polega na demontażu maszynerii komórkowej odpowiedzialnej za rekombinację homologiczną. W ten sposób komórki nowotworowe, które wcześniej odzyskały zdolność do naprawy DNA i stały się oporne na inhibitory PARP, ponownie stają się bezbronne wobec uszkodzeń genetycznych wywoływanych przez leczenie.
Terapia skojarzona przywraca skuteczność leczenia
Kluczowym elementem odkrycia jest wykazanie, że połączenie nowej cząsteczki z istniejącymi lekami może przynieść znaczące korzyści. W badaniach laboratoryjnych podanie UNI418 razem z inhibitorem PARP sprawiło, że oporne komórki nowotworowe znów stały się wrażliwe na leczenie. Ta strategia wskazuje na potencjał terapii skojarzonych w przezwyciężaniu jednego z największych wyzwań współczesnej onkologii – oporności na leki.
Odkrycie to otwiera drogę do opracowania nowych schematów leczenia dla pacjentów, u których inhibitory PARP, takie jak olaparib, przestały działać. Choć badania są na wczesnym etapie, stanowią obiecujący krok w kierunku personalizacji terapii i zwiększenia jej skuteczności u chorych na różne typy nowotworów, w tym raka jajnika czy prostaty.
Źródła
Gou R, Chang X, et al. "RAD21 regulation of the enhancer-promoter chromatin loop of RAD51 promotes PARPi resistance in ovarian cancer." J Transl Med, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42251422/
Xu J, Schwarz SD, et al. "PARP1 inhibition in naïve mouse embryonic stem cells induces viral mimicry." Nucleic Acids Res, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42234580/
