Narodowy Fundusz Zdrowia planuje wprowadzenie powszechnych, finansowanych ze środków publicznych badań przesiewowych w kierunku raka płuca, które mają wejść w życie 1 lipca 2026 roku. Kluczowym narzędziem diagnostycznym będzie niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK), co stanowi znaczące rozszerzenie dotychczasowego programu pilotażowego i ma na celu wczesne wykrywanie nowotworu.
Niskodawkowa tomografia komputerowa jako świadczenie gwarantowane
Ministerstwo Zdrowia i NFZ pracują nad przepisami, które wprowadzą niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) do koszyka świadczeń gwarantowanych. Zgodnie z projektowanymi zmianami, nowe regulacje mają zacząć obowiązywać od 1 lipca 2026 roku. Dzięki temu badanie stanie się powszechnie dostępne dla pacjentów z grup ryzyka w całej Polsce.
Samo badanie NDTK jest szybką i bezpieczną procedurą diagnostyczną. Polega na wykonaniu tomografii klatki piersiowej przy użyciu obniżonej dawki promieniowania i nie wymaga podawania dożylnego środka kontrastowego, co znacznie upraszcza jego wykonanie i zwiększa bezpieczeństwo pacjenta.
Koniec pilotażu i rozszerzenie dostępu dla grup ryzyka
Wprowadzenie powszechnego screeningu oznacza zakończenie programu pilotażowego, który był realizowany w Polsce od końca 2019 roku. Do tej pory dostęp do bezpłatnej NDTK był ograniczony do wyznaczonych ośrodków i pacjentów spełniających ścisłe kryteria pilotażu. Nowy program ma charakter systemowy i docelowo ma objąć wszystkie osoby z grup podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca.
Celem zmian jest upodobnienie profilaktyki raka płuca do już istniejących programów przesiewowych. Nowe rozwiązanie ma działać na podobnych zasadach jak mammografia w profilaktyce raka piersi czy cytologia w przypadku raka szyjki macicy, co ma zwiększyć świadomość oraz wczesną wykrywalność choroby.
Wczesna diagnoza kluczem do skuteczniejszego leczenia
Głównym celem wprowadzenia powszechnego programu przesiewowego jest zwiększenie odsetka nowotworów płuca wykrywanych we wczesnym stadium. Obecnie rak płuca jest często diagnozowany zbyt późno, gdy możliwości terapeutyczne są ograniczone, a rokowania pacjentów znacznie gorsze. Systemowe badania mają odwrócić ten niekorzystny trend.
Regularne wykonywanie NDTK u osób z grup ryzyka, głównie wieloletnich palaczy, pozwala na wykrycie zmian nowotworowych, zanim pojawią się pierwsze objawy kliniczne. Umożliwia to wdrożenie leczenia na etapie, gdy choroba jest potencjalnie w pełni uleczalna, co bezpośrednio przekłada się na poprawę wskaźników przeżycia pacjentów onkologicznych.
Źródła
Koniec pilotażu? NFZ i ministerstwo szykują powszechne badania przesiewowe raka płuca, Rynek Zdrowia, 2026. https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Koniec-pilotazu-NFZ-i-ministerstwo-szykuja-powszechne-badania-przesiewowe-raka-pluca,285211,1.html
NFZ sfinansuje badania przesiewowe w kierunku raka płuca, Polityka Zdrowotna, 2026. https://politykazdrowotna.com/artykul/nfz-sfinansuje-badania-n2327460
Rak płuca pod lupą. Szykują się ważne zmiany dla Polaków, RMF24, 2026. https://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-rak-pluca-pod-lupa-szykuja-sie-wazne-zmiany-dla-polakow,nId,8089662
Od 1 lipca darmowa tomografia płuc dla osób z grupy ryzyka, TVP3 Wrocław, 2026. https://wroclaw.tvp.pl/93701944/koniec-pilotazu-czas-na-powszechne-badania-od-1-lipca-darmowa-tomografia-pluc-dla-osob-z-grupy-ryzyka
NFZ zapłaci za badanie, które może wykryć raka płuca, zanim pojawią się objawy, Rzeczpospolita, 2026. https://www.rp.pl/profilaktyka/art44580961-nfz-zaplaci-za-badanie-ktore-moze-wykryc-raka-pluca-zanim-pojawia-sie-objawy
