Nawrót choroby nowotworowej jest jednym z najtrudniejszych doświadczeń dla pacjentów onkologicznych, wiążącym się z ogromnym obciążeniem psychicznym. Kluczowym problemem jest lęk przed wznową, który, jak pokazują polskie badania, może prowadzić do uogólnionego niepokoju, jednak istnieją mechanizmy psychologiczne, takie jak uważność, które mogą chronić pacjentów i wzmacniać nadzieję.
Lęk przed nawrotem – kluczowe wyzwanie psychologiczne
Doświadczenie nawrotu choroby nowotworowej, jak w niedawno opisywanych przypadkach znanych osób publicznych, zwraca uwagę na psychologiczne aspekty leczenia onkologicznego. Jednym z najczęściej badanych problemów jest lęk przed wznową (ang. Fear of Cancer Recurrence, FCR), który może znacząco obniżyć jakość życia pacjentów po zakończonym leczeniu. Badanie przeprowadzone w polskich ośrodkach z udziałem pacjentów z nowotworami klatki piersiowej wykazało silny związek między sposobem postrzegania choroby a poziomem lęku.
Analiza pokazała, że negatywna percepcja własnej choroby, w tym przekonania o jej poważnych konsekwencjach czy braku kontroli nad jej przebiegiem, bezpośrednio przekładała się na wyższy poziom lęku przed nawrotem. Ten z kolei był silnie powiązany z objawami uogólnionego niepokoju. Oznacza to, że praca nad sposobem, w jaki pacjent myśli o swojej chorobie, może być kluczowym elementem wsparcia psychologicznego.
Uważność i akceptacja choroby mogą wzmacniać nadzieję
Inne polskie badanie rzuca światło na czynniki, które mogą chronić pacjentów przed negatywnymi skutkami psychicznymi choroby. W analizie z udziałem 273 pacjentów z nowotworami miednicy mniejszej zbadano rolę uważności (mindfulness) w budowaniu nadziei. Wyniki wskazują, że uważność jest czynnikiem ochronnym, który promuje tzw. podstawową nadzieję – fundamentalne przekonanie o pozytywnym sensie życia.
Mechanizm tego działania okazał się złożony. Wyższy poziom uważności sprzyjał większej akceptacji choroby. Z kolei akceptacja choroby prowadziła do obniżenia lęku przed jej nawrotem. Ta sekwencja – uważność, akceptacja, redukcja lęku – ostatecznie przekładała się na wzmocnienie podstawowej nadziei u pacjentów. To sugeruje, że interwencje oparte na uważności mogą być cennym narzędziem terapeutycznym w psychoonkologii.
Narodowy Portal Onkologiczny – rzetelne źródło informacji
W obliczu diagnozy, leczenia czy nawrotu choroby nowotworowej kluczowe jest nie tylko wsparcie psychologiczne, ale również dostęp do wiarygodnej wiedzy. W Polsce takim miejscem jest Narodowy Portal Onkologiczny, dostępny pod adresem onkologia.gov.pl. Został on stworzony jako ogólnodostępne i rzetelne źródło informacji na temat profilaktyki, diagnostyki i leczenia nowotworów.
Portal oferuje pacjentom i ich bliskim fachową wiedzę oraz praktyczne porady przedstawione w przystępny sposób. Dostęp do sprawdzonych informacji pomaga pacjentom lepiej zrozumieć swoją chorobę i proces leczenia, co jest fundamentalnym elementem radzenia sobie z wyzwaniami, jakie stawia choroba onkologiczna.
Źródła
Krok D, Telka E, Skalski-Bednarz SB, Kuźniar MG., „Mindfulness and Basic Hope in Patients with Pelvic Cancer: Examining Illness Acceptance and Fear of Recurrence Within a Multiple Mediation Model.”, Brain Sci., 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42192816/
Krok D, Telka E, Skalski-Bednarz SB., „’Fear Has Big Eyes’: Illness Perception, Fear of Recurrence, and Generalized Anxiety in Post-Treatment Thoracic Cancer Patients: A Serial Multiple Analysis.”, J Clin Med., 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41827213/
Hanna Bieluszko zmaga się z nawrotem nowotworu. 'Na szczęście w tej upiornej sytuacji mam wsparcie’, Plotek.pl. https://www.plotek.pl/celebryci/7,198205,32872851,hanna-bieluszko-zmaga-sie-z-nawrotem-nowotworu-na-szczescie.html
Narodowy Portal Onkologiczny źródłem wiedzy dla pacjentów, PZN.org.pl. https://pzn.org.pl/narodowy-portal-onkologiczny-zrodlo-wiedzy-dla-pacjentow/
Nowotwór: warto skorzystać ze wsparcia psychologa, Zdrowie.pap.pl. https://zdrowie.pap.pl/psyche/nowotwor-warto-skorzystac-ze-wsparcia-psychologa
