Międzynarodowy zespół naukowców zidentyfikował mechanizm, który może wyjaśniać, dlaczego ryzyko raka jelita grubego wzrasta wraz z wiekiem. Odkryto, że losowe zmiany w regulacji genów, napędzane przez stany zapalne i zaburzenia sygnalizacji komórkowej w jelitach, prowadzą do stopniowego wyciszania genów hamujących rozwój nowotworów.
Co pokazały dane
Badacze opisali zjawisko nazwane ACCA drift (Aging and Colon Cancer-Associated drift), które polega na postępujących zmianach w metylacji DNA w komórkach macierzystych jelit. Proces ten, określany jako epigenetyczny, nie zmienia samego kodu genetycznego, ale wpływa na aktywność genów, prowadząc do wyciszania tych, które chronią organizm przed rakiem. Analiza tkanek zdrowych i nowotworowych wykazała, że u osób starszych i w komórkach rakowych pojawiają się podobne wzorce metylacji, co sugeruje istnienie wspólnego mechanizmu leżącego u podstaw rozwoju choroby.
Kluczową rolę w przyspieszaniu tego procesu odgrywają trzy czynniki: nasilone stany zapalne, zaburzenia sygnalizacji wzrostowej oraz obniżony poziom żelaza. Szczególnie niedobór żelaza w komórkach macierzystych krypt jelitowych sprawia, że na DNA pozostają nieprawidłowe znaczniki metylacyjne, a komórki tracą zdolność do ich usuwania. Z czasem w jelitach pojawia się coraz więcej obszarów o starszym profilu epigenetycznym, co zwiększa podatność na transformację nowotworową.
Na czym oparto analizę
Wnioski oparto na analizie próbek tkanek pobranych ze zdrowych jelit oraz zmian nowotworowych. Naukowcy poszukiwali w nich wspólnych, charakterystycznych wzorców metylacji DNA. Obserwacje potwierdzono następnie w eksperymentach na modelach mysich oraz na organoidach, czyli miniaturowych jelitach hodowanych w warunkach laboratoryjnych. Badania wykazały, że proces epigenetycznego starzenia rozpoczyna się w kryptach jelitowych, gdzie rezydują komórki macierzyste.
Znaczenie wyników
Odkrycie to rzuca nowe światło na procesy starzenia się jelit, ale daje również nadzieję na rozwój nowych strategii prewencyjnych. Co istotne, w badaniach na organoidach naukowcom udało się spowolnić, a nawet częściowo odwrócić niekorzystne zmiany epigenetyczne. Osiągnięto to poprzez zwiększenie przyswajania żelaza przez komórki oraz przywrócenie prawidłowych sygnałów wzrostowych, co sugeruje, że epigenetyczne starzenie się jelit nie musi być procesem nieodwracalnym.
Źródło: https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-nowotworowe,dlaczego-ryzyko-raka-jelita-rosnie-z-wiekiem--uczeni-odkryli-w-jelitach-ciekawe-zjawisko,artykul,70688559.html
