Immunoterapia zrewolucjonizowała leczenie zaawansowanego raka płuca, dając pacjentom szanse, o których jeszcze dekadę temu nie można było marzyć. Jak podkreślają eksperci, nowe terapie pozwalają na odblokowanie własnego układu odpornościowego pacjenta do walki z nowotworem, co stanowi cywilizacyjny przełom w onkologii.
Nowotwór oszukiwał układ odpornościowy
Przez lata rak płuca był chorobą o bardzo złym rokowaniu, a standardem leczenia pozostawała chemioterapia. Nowotwór potrafił wykształcić zaawansowane mechanizmy maskujące, które czyniły go niewidzialnym dla naturalnych systemów obronnych organizmu. Komórki odpornościowe traktowały rosnący guz jak zdrową tkankę, nie podejmując z nim walki. Klasyczna chemioterapia, choć często skuteczna, działała jak taran – uderzała we wszystkie szybko dzielące się komórki, zarówno nowotworowe, jak i zdrowe. Prowadziło to do licznych i obciążających działań niepożądanych, takich jak wypadanie włosów czy problemy z paznokciami.
Immunoterapia „zdejmuje blokadę” z komórek odpornościowych
Zasadnicza zmiana w podejściu do leczenia polega na wykorzystaniu potencjału własnego organizmu pacjenta. Leki immunokompetentne, określane jako immunoterapia, nie niszczą bezpośrednio komórek rakowych. Zamiast tego zdejmują blokadę z układu odpornościowego, pozwalając mu ponownie rozpoznać i zaatakować nowotwór. Prof. Dariusz M. Kowalski określa wprowadzenie immunoterapii i leków ukierunkowanych molekularnie jako „cywilizacyjny przełom”, który całkowicie zmienił perspektywy chorych na raka płuca. Kluczem do sukcesu jest jednak precyzyjna diagnostyka i ścisła współpraca z patomorfologiem, który musi otrzymać materiał biopsyjny wysokiej jakości do analizy genetycznej i molekularnej.
Wyzwaniem pozostaje diagnostyka – opóźnienia sięgają roku
Mimo postępów w leczeniu, ogromnym wyzwaniem w Polsce pozostaje wczesna diagnostyka. Jak wskazuje Aleksandra Wilk z Fundacji „TO SIĘ LECZY”, realny czas od pierwszych objawów do postawienia diagnozy wynosi od sześciu miesięcy do nawet roku. Pacjenci często przez wiele miesięcy są leczeni na nawracające infekcje, zanim zostanie im zlecone badanie obrazowe, takie jak tomografia komputerowa. Problemem są również bariery administracyjne. Zdarzają się sytuacje, w których 28-dniowa ważność badania TK wygasa, zanim pacjent dotrze na biopsję, co zmusza go do powrotu na koniec kolejki i dodatkowo opóźnia rozpoczęcie terapii.
Nowe badania szukają biomarkerów skuteczności leczenia
Równolegle do wprowadzania nowych terapii, naukowcy intensywnie pracują nad metodami pozwalającymi przewidzieć, którzy pacjenci odniosą największe korzyści z immunoterapii. Jednym z kierunków jest analiza biomarkerów genetycznych. Badania, takie jak opublikowane w Journal of Translational Medicine, koncentrują się na wykorzystaniu analizy genomu i uczenia maszynowego do stworzenia skali ryzyka, która mogłaby pomóc w identyfikacji predykcyjnych i prognostycznych czynników odpowiedzi na leczenie. Celem jest dalsza personalizacja terapii i maksymalizacja jej skuteczności u chorych na zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca.
Źródła
González-Hernández A, Ríos A, et al. "Prospective germline exome and machine learning-based risk score identify predictive and prognostic biomarkers of immunotherapy outcomes in advanced non-small cell lung cancer." J Transl Med, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42231301/
Pedder H, Manzano CL, et al. "Treatments for metastatic non-small cell lung cancer: a pathways pilot with systematic review, evidence synthesis and economic model." Health Technol Assess, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42246395/
