Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego zidentyfikowali enzym N4BP2 jako przyczynę chromotrypsji. To chaotyczne zjawisko genetyczne pozwala komórkom rakowym na szybką ewolucję i oporność na leczenie.
Kluczowa rola chaosu genetycznego
Chromotrypsja to gwałtowne zdarzenie, w którym chromosom rozpada się na wiele fragmentów, a następnie jest nieprawidłowo składany. Zamiast stopniowego gromadzenia mutacji, proces ten może wygenerować setki zmian genetycznych w jednym epizodzie, co prowadzi do gwałtownej ewolucji guza i utrudnia jego kontrolę.
Zjawisko to jest powszechne – szacuje się, że występuje w około jednej czwartej nowotworów. W niektórych typach raka, takich jak kostniakomięsak (niemal wszystkie przypadki) czy nowotwory mózgu, jego częstość jest jeszcze wyższa.
Jak zidentyfikowano winowajcę?
Proces chromotrypsji rozpoczyna się, gdy błędy podczas podziału komórki prowadzą do uwięzienia chromosomu w małej strukturze zwanej mikrojądrem. Gdy mikrojądro pęka, odsłonięty chromosom staje się podatny na działanie enzymów tnących DNA, czyli nukleaz. Do tej pory nie wiedziano, która nukleaza inicjuje ten destrukcyjny proces.
Zespół z San Diego, wykorzystując techniki obrazowania, systematycznie przebadał wszystkie znane ludzkie nukleazy. Odkryto, że tylko jeden enzym, N4BP2, był w stanie wnikać do mikrojąder i fragmentować znajdujące się w nich DNA. Eksperymenty potwierdziły, że usunięcie N4BP2 z komórek raka mózgu drastycznie ograniczyło niszczenie chromosomów.
Nowy cel w walce z agresywnymi nowotworami
Analiza ponad 10 000 genomów nowotworowych wykazała, że nowotwory o wyższej aktywności N4BP2 charakteryzowały się znacznie częstszą chromotrypsją. Guzy te zawierały również zwiększoną ilość pozachromosomowego DNA (ecDNA), które jest silnie powiązane z agresywnym wzrostem nowotworu i opornością na terapię.
Według autorów badania, zidentyfikowanie N4BP2 jako „iskry” zapalnej dla chromotrypsji otwiera nowe możliwości terapeutyczne. Jak stwierdził dr Don Cleveland, starszy autor badania, celowanie w N4BP2 lub aktywowane przez niego szlaki może pozwolić na ograniczenie chaosu genomowego, który umożliwia guzom adaptację i nawroty.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/02/260215225546.htm
