W 2026 roku pacjenci w Polsce mogą skorzystać z szerokiej gamy bezpłatnych badań profilaktycznych finansowanych przez NFZ, które nie wymagają skierowania od lekarza. Programy te mają na celu wczesne wykrywanie chorób nowotworowych, schorzeń układu krążenia czy jaskry, co znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Dostępność badań bez konieczności wizyty w POZ upraszcza ścieżkę diagnostyczną i zachęca do regularnej kontroli stanu zdrowia.
Program „Profilaktyka 40 PLUS” z automatycznym e-skierowaniem
Jednym z kluczowych programów jest „Profilaktyka 40 PLUS”, skierowany do osób, które ukończyły 40. rok życia. Mimo że program funkcjonuje od dłuższego czasu, wielu uprawnionych wciąż nie skorzystało z tej możliwości. Aby uzyskać dostęp do pakietu badań, wystarczy wypełnić ankietę w systemie Internetowego Konta Pacjenta (IKP), a e-skierowanie jest generowane automatycznie w ciągu 48 godzin.
Pakiet diagnostyczny w ramach programu jest kompleksowy i dostosowany do potrzeb pacjentów w tej grupie wiekowej. Obejmuje on między innymi morfologię krwi, pomiar stężenia cholesterolu całkowitego, kontrolę poziomu glukozy we krwi, a u mężczyzn dodatkowo badanie antygenu sterczowego PSA w celu wczesnego wykrycia problemów z prostatą. Badania można zrealizować w dowolnej placówce, która ma podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Cytologia płynna i kolonoskopia w ramach programów przesiewowych
W 2026 roku uproszczono również dostęp do kluczowych badań profilaktycznych dla kobiet. W ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy, kobiety w wieku od 25 do 64 lat mogą bezpłatnie wykonać badanie cytologii płynnej (LBC), które jest uważane za dokładniejszą metodę niż tradycyjna cytologia. Na to badanie również nie jest wymagane skierowanie.
Kolejnym ważnym elementem systemu profilaktyki onkologicznej jest program badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego. W jego ramach pacjenci mogą skorzystać z bezpłatnej kolonoskopii wykonywanej w znieczuleniu. Badanie to pozwala na wczesne wykrycie zmian nowotworowych lub stanów przedrakowych, co daje możliwość ich usunięcia, zanim rozwinie się zaawansowana choroba.
Ponad 1100 badań podczas kampanii skierowanej do mężczyzn
Dane z akcji profilaktycznych pokazują, że mężczyźni chętniej korzystają z badań, gdy są one łatwo dostępne – blisko domu, bez skierowania i długiego czasu oczekiwania. Przykładem jest kampania „Panowie! Jazda po zdrowie!”, w ramach której organizowano badania w mobilnych punktach. Tylko podczas pierwszego etapu, trwającego od 24 do 31 maja 2026 roku, przeprowadzono ponad 1100 bezpłatnych badań i konsultacji profilaktycznych.
W czerwcu 2026 roku mobilne punkty diagnostyczne pojawiły się w województwie śląskim, najpierw w Częstochowie, a następnie w Zabrzu. Podobne inicjatywy, jak akcja z okazji Dnia Ojca, potwierdzają, że uproszczenie dostępu do diagnostyki jest kluczowe dla zwiększenia zgłaszalności na badania profilaktyczne w tej grupie.
Bezpłatne badania wzroku i w kierunku nowotworów głowy i szyi
Oferta bezpłatnej profilaktyki nie ogranicza się tylko do najczęstszych chorób. Organizowane są również akcje pozwalające na wykonanie badań okulistycznych w kierunku jaskry. Jest to szczególnie istotne, ponieważ jaskra przez długi czas może nie dawać żadnych objawów, a jej późne wykrycie prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia wzroku. Dostępne są także programy badań przesiewowych w kierunku nowotworów głowy i szyi, które również można wykonać bezpłatnie i bez skierowania w wyznaczonych placówkach.
Źródła
Darmowa profilaktyka 2026. Te 4 badania wykonasz bez skierowania i bez opłat, Pacjenci.pl, 2026. https://pacjenci.pl/darmowa-profilaktyka-2026-te-4-badania-wykonasz-bez-skierowania-i-bez-oplat-kp-wds-110726
Darmowe badania dla mężczyzn z okazji Dnia Ojca. Specjalna akcja NFZ, Forsal.pl, https://forsal.pl/kraj/aktualnosci/artykuly/11266505,darmowe-badania-dla-mezczyzn-z-okazji-dnia-ojca-specjalna-akcja-nfz.html
Bezpłatne badania okulistyczne w kierunku jaskry w Skierniewicach, TVP Łódź, https://lodz.tvp.pl/92033467/skierniewice-jaskra-badania-profilaktyczne-bezplatne-badania-wojewodzki-szpital-w-skierniewicach-polscy-okulisci-kontra-jaskra-tydzien-jaskry-profilaktyka-wzroku-malgorzata-terlecka-maciejewska-kampania-zdrowotna-badania-okulistyczne
Darmowe badania dla mężczyzn w mobilnym punkcie, TVS.pl, https://tvs.pl/darmowe-badania-dla-mezczyzn-mobilny-punkt/
Bezpłatne badania w Warszawie. Sprawdź, czy to nie nowotwór głowy i szyi, Medonet.pl, https://www.medonet.pl/narodowy-test-zdrowia-polakow/nowotwory/bezplatne-badania-w-warszawie-sprawdz-czy-to-nie-nowotwor-glowy-i-szyi/0ffcqc6
