Regularne spożywanie czosnku może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju raka trzustki oraz działać ochronnie na komórki tego narządu. Badania na modelach zwierzęcych potwierdzają, że związki siarki zawarte w czosnku mają silne właściwości przeciwzapalne. Jednocześnie eksperci ostrzegają, że w przypadku istniejących chorób trzustki, czosnek może nie być wskazany.
Regularne spożywanie czosnku a ryzyko nowotworu
Dane z publikacji naukowych sugerują, że włączenie czosnku do diety może odgrywać rolę w profilaktyce nowotworowej. Jak wskazują analizy, jego regularna konsumpcja jest związana z obniżonym ryzykiem zachorowania na raka trzustki. Działanie to przypisuje się głównie obecności silnych przeciwutleniaczy, które neutralizują wolne rodniki, chroniąc w ten sposób komórki trzustki przed uszkodzeniami i stresem oksydacyjnym.
Poza czosnkiem, inne produkty o udowodnionym działaniu ochronnym na trzustkę to m.in. wiśnie, czerwone winogrona, bataty oraz jogurty. Z kolei do czynników zwiększających ryzyko chorób tego narządu zalicza się alkohol, palenie papierosów oraz dietę bogatą w tłuste mięsa, śmietanę i cukry proste.
Dwusiarczek diallilu (DADS) hamuje stan zapalny
Za prozdrowotne właściwości czosnku w dużej mierze odpowiadają organiczne związki siarki. Jednym z kluczowych jest dwusiarczek diallilu (DADS), którego działanie przeanalizowano w badaniach na modelach zwierzęcych. W jednym z eksperymentów oceniano jego wpływ na ostre zapalenie trzustki (OZT) wywołane u myszy.
Wyniki pokazały, że podanie DADS znacząco zmniejszyło nasilenie stanu zapalnego trzustki oraz związanego z nim uszkodzenia płuc. Zaobserwowano spadek aktywności markerów zapalnych, takich jak amylaza i mieloperoksydaza (MPO), a także mniejsze zmiany histologiczne w tkankach. Mechanizm ten wiązał się z hamowaniem szlaku sygnałowego NF-κB, który odgrywa centralną rolę w odpowiedzi zapalnej organizmu.
Wpływ na poziom cukru i komórki beta
Czosnek wykazuje również korzystny wpływ na gospodarkę węglowodanową. Zawarte w nim związki aktywne mogą stymulować komórki beta w wyspach trzustkowych do wydajniejszej produkcji insuliny. Lepsza odpowiedź insulinowa przyczynia się do stabilizacji poziomu cukru we krwi, co ma znaczenie w profilaktyce cukrzycy typu 2, która jest jednym z czynników ryzyka chorób trzustki.
W kontekście diety warto również zwrócić uwagę na tzw. czarny czosnek. Powstaje on w procesie starzenia świeżego czosnku w odpowiednich warunkach temperatury i wilgotności. Uważa się, że ma on łagodniejsze działanie na układ pokarmowy i również wspiera zdrowie trzustki oraz wątroby.
Ostrzeżenie: Kiedy czosnek może być szkodliwy?
Pomimo udokumentowanych korzyści profilaktycznych, czosnek nie jest zalecany dla wszystkich. Osoby cierpiące na aktywne choroby trzustki, takie jak ostre lub przewlekłe zapalenie trzustki, powinny go unikać, zwłaszcza w postaci surowej. Dieta w takich schorzeniach musi być lekkostrawna i uboga w tłuszcze oraz substancje mogące podrażniać przewód pokarmowy.
Ostre i aromatyczne produkty, do których należy czosnek, mogą nasilać dolegliwości bólowe i stymulować narząd do nadmiernej pracy, co jest niewskazane w trakcie leczenia. Dlatego w przypadku zdiagnozowanych problemów z trzustką, wszelkie zmiany w diecie powinny być konsultowane z lekarzem lub dietetykiem klinicznym.
Źródła
Mathan Kumar M, Tamizhselvi R. "Protective effect of diallyl disulfide against cerulein-induced acute pancreatitis and associated lung injury in mice." Int Immunopharmacol, 2020. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31991372/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34867384/
