Miękki i zazwyczaj bezbolesny guzek, który może pojawić się na różnych obszarach ciała – to może być tłuszczak, czyli guz tkanki tłuszczowej. Zmiana tego typu najczęściej nie zagraża zdrowiu, ale może powodować dyskomfort i negatywnie wpływać na estetykę. Sprawdź, co warto wiedzieć o tłuszczakach i jak postępować, gdy podejrzewasz, że zmiana na Twoim ciele to właśnie tłuszczak.
Czym jest tłuszczak ?
Aby skutecznie zająć się jakimś problemem, warto najpierw dokładniej się mu przyjrzeć. Co to jest tłuszczak? To niezłośliwy nowotwór zbudowany z komórek tkanki tłuszczowej i otoczony torebką łącznotkankową. Gdy podaję tę definicję pacjentom, często dostrzegam ich zdziwienie – w końcu mowa o niezłośliwym guzie, a jednocześnie wspominam o tym, że to nowotwór. To nie błąd. W ciele człowieka powstać może bardzo wiele zmian, które będą miały nowotworowy, a jednocześnie niezłośliwy charakter – są nieprawidłowe, patologiczne, ale też niegroźne (nie powodują przerzutów i nacieków, nie niszczą okolicznych tkanek).
W odniesieniu do tłuszczaka często stosowana jest też jego łacińska nazwa – lipoma. Powstaje on na skutek patologicznej proliferacji, czyli niekontrolowanego namnażania się komórek tłuszczowych. W normalnych warunkach sąsiadujące komórki przesyłają sobie nawzajem sygnały, które powstrzymują je przed dalszym podziałem. Gdy sygnał ten zostaje zaburzony, komórki namnażają się pomimo braku miejsca i potrzeby, tworząc guz. Poza tłuszczem lipoma może zawierać także drobne naczynia krwionośne.
Jak wygląda tłuszczak?
Zazwyczaj tłuszczak przybiera owalny lub okrągły kształt. Tłuszczaki podskórne są miękkie w dotyku i elastyczne. Dzięki wyraźnemu odgraniczeniu od podłoża możliwe jest ich przesuwanie, co nie powinno powodować bólu. Tłuszczak pod skórą może mieć żółtawy kolor, ale przeważnie nie różni się barwą od okolicznych tkanek.
Warto wiedzieć: tłuszczaki występują tuż pod skórą i wówczas są najlepiej widoczne, miękkie i przesuwalne względem podłoża. Gdy ulokują się głębiej, wciąż pozostają wyczuwalne, ale słabiej. Trudno wówczas bez dokładniejszych badań odróżnić je od innych zmian, dlatego też pacjentom z takimi guzkami zawsze polecam kontakt z lekarzem i wykonanie badań obrazowych.
Charakterystyczną cechą tłuszczaka jest jego powolny wzrost, trwający wiele miesięcy, a nawet lat. W większości przypadków zmiana osiąga kilka centymetrów średnicy, choć zdarzają się także znacznie większe tłuszczaki.
Przyczyny powstawania tłuszczaków.
Dokładne przyczyny powstawania tłuszczaków nie są znane. Naukowcy nie odkryli jeszcze prawidłowości rządzących pojawianiem się tych guzów. Istnieją hipotezy wskazujące na dziedziczny charakter lipomy, u niektórych osób znaczenie zdają się mieć pewne mutacje genetyczne.
Wiemy na pewno, że większą skłonność do tłuszczaków wykazują osoby cierpiące z powodu chorób metabolicznych takich jak hiperlipidemia, cukrzyca typu 2 i otyłość, które w dużej mierze są skutkiem niezdrowego trybu życia. Nie jest to jednak regułą – guzy te pojawiają się nawet u osób szczupłych.
Tłuszczak – objawy
Choć specyfika tłuszczaka sprawia, że dosyć łatwo go zidentyfikować, zawsze warto zasięgnąć konsultacji lekarskiej, zamiast samodzielnie stawiać diagnozę. Aby jednak nie denerwować się niepotrzebnie, gdy zaobserwujesz u siebie rosnący guz, zwróć uwagę na charakterystyczne cechy lipomy:
- Miękkość i elastyczność – podczas dotykania zmiana przypomina strukturą ciasto, nie jest twarda.
- Wyraźne wyodrębnienie – guzek w całości przesuwa się względem skóry i tkanek znajdujących się pod nim.
- Wolny wzrost – lipoma rozwija się na tyle długo, że jej stopniowy przyrost łatwo przeoczyć.
- Brak bólu – sam guzek nie jest bolesny, może natomiast powodować ból wówczas, gdy uciska pewne struktury, takie jak stawy czy nerwy.
Pamiętaj: jeśli nawet wszystkie symptomy wskazują na to, że guzek, który obserwujesz u siebie lub bliskiej osoby, to tłuszczak, nie polegaj na samodzielnych diagnozach. Każdą zmianę tego typu należy skonsultować z lekarzem. Nie musisz od razu umawiać się na wizytę u onkologa – odwiedź lekarza rodzinnego, który pokieruje Cię na badania obrazowe, a w razie potrzeby na dodatkową konsultację u specjalisty.
Rodzaje tłuszczaków
Lipoma może pojawić się wszędzie tam, gdzie znajduje się tkanka tłuszczowa – czyli właściwie w każdym miejscu ciała. Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-10 rozróżnia tłuszczaki właśnie pod względem umiejscowienia:
- Tłuszczak skóry i tkanki podskórnej głowy, twarzy i szyi – w tej kategorii znajdują się guzy takie jak tłuszczak na szyi, tłuszczak na czole czy nawet tłuszczak na powiece.
- Tłuszczak skóry i tkanki podskórnej tułowia – do tej kategorii należą m.in. tłuszczak na brzuchu, tłuszczak na plecach, tłuszczak na żebrach, tłuszczak na klatce piersiowej, tłuszczak na pośladku czy tłuszczak pod pachą.
- Tłuszczak skóry i tkanki podskórnej kończyn – wyróżnia się tutaj tłuszczaki na nogach (np. tłuszczak na udzie) oraz tłuszczaki na rękach (w tym tłuszczak na ramieniu i tłuszczak na przedramieniu).
- Tłuszczak skóry i tkanki podskórnej innych i nieokreślonych umiejscowień – to wszystkie tłuszczaki znajdujące się w pozostałych miejscach, niewymienionych wcześniej.
Dodatkowo klasyfikacja ICD-10 wyróżnia tłuszczaki narządów wewnętrznych. Również nie są one złośliwe, ale w ich przypadku istnieje większe ryzyko, że uciskając okoliczne tkanki, będą zaburzały prawidłowe funkcjonowanie poszczególnych organów albo powodowały ból.
Tłuszczaki – diagnostyka
Podczas diagnozowania tłuszczaków korzystam z następujących badań:
- Badanie fizykalne – w jego ramach oceniam cechy charakterystyczne guza (m.in. miękkość, elastyczność, ruchomość, granice).
- USG – przy tłuszczaku widoczna będzie torebka odgraniczająca guza, a sama zmiana będzie miała echogeniczność zgodną z tłuszczem (czyli na obrazie będzie wyglądała tak samo, jak tłuszcz).
- Tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) – zlecam te badania w przypadku guzów większych niż 5 cm, szybko rosnących albo położonych głęboko, a także wówczas, gdy zmiana budzi jakiekolwiek wątpliwości.
Jeśli u pacjenta lub pacjentki tłuszczak zostanie usunięty, wówczas standardowo zmianę przekazujemy do badania histopatologicznego, które ostatecznie potwierdza jej charakter.
Leczenie tłuszczaków
Przeważnie leczenie tłuszczaków nie jest konieczne – jeśli guzki nie rosną szybko i nie powodują dolegliwości, zwykle zalecana jest ich obserwacja. Zastosowanie leczenia jest opcjonalne. Pacjenci decydują się na nie szczególnie wtedy, gdy tłuszczak powoduje dyskomfort lub zaburza poczucie estetyki ciała albo po prostu wtedy, gdy stanowi źródło niepokoju.
Niechirurgiczne metody usuwania tłuszczaków.
Nie istnieje ani skuteczny lek na tłuszczaki, ani efektywna metoda zabezpieczająca przed ich powstawaniem. Lipomę można próbować usunąć metodami niechirurgicznymi, ale należy przy tym mieć na uwadze, iż cechują się one ograniczoną skutecznością.
Do najczęściej stosowanych należą iniekcje kortykosteroidów – mogą zmniejszyć objętość tłuszczaka, ale nie wyeliminują go całkowicie. Niektórzy pacjenci pytają o możliwość odessania tłuszczaków – na przykład metodą liposukcji. Teoretycznie jest to możliwe – w końcu tłuszczak składa się z tkanki tłuszczowej. Generalnie jednak metoda ta nie jest zalecana i charakteryzuje się umiarkowaną skutecznością, ponieważ nawet odessanie zawartości tłuszczaka nie uchroni przed jego odrośnięciem z uwagi na to, że zabieg tego typu nie usuwa torebki guza. Jeśli więc chcesz usunąć tłuszczaka, najbezpieczniej i najlepiej zrobić to metodami chirurgicznymi – tylko one pozwalają na wycięcie guza w całości.
Leczenie chirurgiczne
Jeśli chcesz w całości i trwale usunąć tłuszczaka, skuteczne będą wyłącznie metody chirurgiczne. Zapewniają najwyższą gwarancję całkowitego usunięcia tłuszczaka na stałe. Zmiana wycinana jest wraz z torebką. Procedura pozwala na wykonanie badania histopatologicznego, które z całą pewnością potwierdzi ostatecznie charakter guza. Również w tym przypadku stosuje się przeważnie znieczulenie miejscowe, a sam zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie (bez konieczności hospitalizacji). Rekonwalescencja przebiega szybko, w większości przypadków nie ma nawet konieczności korzystania ze zwolnienia z pracy.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy tłuszczak boli?
Tłuszczaki zwykle nie bolą, zwłaszcza gdy są płytko pod skórą i mają postać miękkiego zgrubienia. Jeśli tłuszczak zlokalizowany jest przy nerwie lub w wrażliwej okolicy ciała, może dawać ból i ucisk, wtedy warto skonsultować się z lekarzem.
Czy tłuszczak jest groźny?
Tłuszczak to łagodny typ zmiany i tłuszczaki zazwyczaj nie stanowią zagrożenia ani zagrożenia dla zdrowia. Mimo to, gdy zmiana zaczyna rosnąć lub przypomina innego rodzaju zmiany albo typu zmian nowotworowych (np. nowotwór tkanki).
Od czego robi się tłuszczak?
Przyczyny nie zawsze są jasne, a rozwój tłuszczaków bywa prawdopodobnie uwarunkowane są genetycznie. Tłuszczaki najczęściej powstają z komórek tłuszczowych (adipocyt) i mogą pojawić się w dowolnym miejscu na ciele jako pojedyncza zmiana.
Czy tłuszczaki należy usuwać?
Tłuszczaki zazwyczaj usuwa się wtedy, gdy robią problem estetyczny, bolą, przeszkadzają przez lokalizacji tłuszczaka albo gdy trzeba potwierdzić rozpoznanie tłuszczaka i wykluczyć innego rodzaju zmiany.
Dlaczego tłuszczaki odrastają?
Tłuszczaki mogą odrastać po zabiegu, jeśli nie udało się usunąć całej zmiany, co czasem zależy od lokalizacji tłuszczaka i okolicy ciała. W rzadkich przypadkach skłonność do kolejnych zmian bywa genetyczna lub związana z zespołami jak madelunga albo dercum.
Źródła:
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/tluszczak-charakterystyka-rodzaje-leczenie/
- https://www.dermoklinika.pl/warto-przeczytac/tluszczak-co-to-rodzaje-objawy-i-leczenie
- https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/tluszczak-czym-jest-przyczyny-objawy-i-leczenie,7485,n,168
- https://polmed.pl/zdrowie/tluszczak-czym-jest-jak-go-zdiagnozowac/
