Zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka – jakie wsparcie finansowe przysługuje opiece?

Diagnoza raka piersi lub innego nowotworu, zmienia życie nie tylko samej pacjentki, ale i całej jej rodziny. Kiedy w grę wchodzi wielomiesięczne, wycieńczające leczenie – od trudnej operacji chirurgicznej po cykle chemioterapii i naświetlań – opieka nad bliską osobą staje się pełnoetatowym zadaniem. Wyjazdy do odległych szpitali, pilnowanie przyjmowania leków, pielęgnacja w domu czy po prostu stała obecność w najtrudniejszych momentach wymagają ogromnych nakładów czasu i energii.

Wielu bliskich musi w tym okresie ograniczyć swoją aktywność zawodową lub całkowicie rezygnować z pracy. Wstępuje wtedy w nich całkowicie zrozumiałe przerażenie, jak spiąć domowy budżet, gdy koszty rosną, a stałe dochody spadają. Wiele osób zastanawia się wówczas, czy w polskim prawie istnieje dedykowany zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka, jakie świadczenia finansowe oferuje system oraz w jaki sposób pacjent onkologiczny wraz ze wspierającą go rodziną mogą zabezpieczyć się materialnie.

Zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka – jak wygląda pomoc w praktyce?

Wiele osób szuka informacji o zasiłku dla opiekuna osoby chorej na raka. Warto już na wstępie wyjaśnić, że w polskim prawie nie stworzono jednego osobnego świadczenia dedykowanego wyłącznie opiekunom pacjentów onkologicznych. System przewiduje jednak dwa zupełnie osobne mechanizmy osłonowe, w zależności od tego, czy Twoja opieka ma charakter krótkotrwały, czy też wymaga stałej rezygnacji z pracy zarobkowej.

Krótkotrwała opieka i zwolnienie lekarskie z ZUS

Gdy chora przechodzi intensywne leczenia onkologiczne, jest bezpośrednio po zabiegu lub w trakcie naświetlań i potrzebuje Twojej codziennej pomocy, podstawową opcją pozostaje zwolnienie opiekuńcze z ZUS. W takiej sytuacji zasiłek opiekuńczy przysługuje na podstawie zaświadczenia lekarskiego (ZUS ZLA) wystawionego przez lekarza prowadzącego na opiekę nad chorym członkiem rodziny. Warto pamiętać, że ten miesięczny zasiłek opiekuńczy wypłacany przez ZUS wynosi 80% podstawy wymiaru wynagrodzenia i można go pobierać na dorosłą osobę przez maksymalnie 14 dni w roku kalendarzowym (lub do 60 dni, jeśli opieka dotyczy chorego dziecka do 14. roku życia).

Długoterminowe wsparcie opiekuńcze z MOPS/GOPS

Jeśli choroba nowotworowa ma cięższy przebieg, a pacjentka wymaga stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu, z pomocą przychodzą gminne ośrodki pomocy społecznej (MOPS lub GOPS). W takich przypadkach zasiłek dla opiekuna osoby chorej lub zasiłek dla opiekuna osoby niepełnosprawnej pozwala odciążyć domowy budżet.

System opieki społecznej oferuje specjalny zasiłek dla opiekunów osób niepełnosprawnych, który przyznawany jest w kwocie 620 zł miesięcznie. Świadczenie to przysługuje, jeśli łączny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza limitu 764 zł netto. Z kolei dla osób sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnymi od dzieciństwa przewidziane jest waloryzowane co roku świadczenie pielęgnacyjne. Aby uzyskać wsparcie opiekuńcze z gminy, opiekuna osoby musi wspierać pacjentkę posiadającą orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym z wyraźnym wpisem o konieczności stałej opieki. Wówczas należy złożyć wniosek o przyznanie wsparcia (wniosek o zasiłek) w urzędzie gminy lub ośrodku MOPS.

Dodatkowe wsparcie w miejscu pracy

Pamiętaj również o dodatkowych udogodnieniach w zakładach pracy – pracownicy opiekujący się członkiem rodziny po ciężkich operacjach mogą wnioskować o jednorazową zapomogę z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS) lub z udziałem związków zawodowych.

Świadczenia finansowe z ZUS dla samej osoby chorującej

Równolegle ze staraniami o wsparcie opiekuńcze, sama pacjentka powinna wykorzystać nakładające się uprawnienia pracownicze i ubezpieczeniowe, aby utrzymać własną płynność finansową.

Pierwszą linią obrony dochodów pracującej pacjentki jest zasiłek chorobowy, który przysługuje z tytułu czasowej niezdolności do pracy standardowo przez 182 dni. Gdy ten okres wygasa, a dalsza rehabilitacja lub leczenie dają nadzieję na powrót do pracy, lekarz orzecznik ZUS może przyznać świadczenie rehabilitacyjne na okres do 12 miesięcy. Jest ono wypłacane w wysokości 90% podstawy zasiłku przez pierwsze 3 miesiące oraz 75% przez pozostały czas, dając jednocześnie 3-miesięczną ochronę przed zwolnieniem z pracy. Stosowny wniosek o przyznanie tego świadczenia należy złożyć w swoim oddziale ZUS na około 6 tygodni przed końcem zasiłku chorobowego.

W sytuacji, gdy skutki operacji i terapii wywołują trwałe ograniczenia sprawności organizmu, chora ma prawo złożyć wniosek o rentę. Renta z tytułu niezdolności do pracy jest przyznawana po ocenie stanu zdrowia przez orzecznika ZUS, zazwyczaj na okres 1–2 lat. Jeśli pacjentka jest ubezpieczona w rolniczym systemie, przysługuje jej renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie, a osobom niepełnosprawnym od młodości wydawana jest renta socjalna.

Orzeczenie o niepełnosprawności – klucz do wsparcia dla opiekuna i pacjenta

Zarówno wniosek o zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka, jak i ubieganie się o ulgi podatkowe czy refundacje wyrobów medycznych, wymagają przejścia formalnej procedury w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Cała ścieżka rozpoczyna się od pobrania wniosku oraz zaświadczenia o stanie zdrowia, które lekarz onkolog lub chirurg wypełnia na bazie historii leczenia z powodu raka. Po dołączeniu kart szpitalnych i wyników badań musisz złożyć wniosek w urzędzie i poczekać na wyznaczenie terminu komisji lekarskiej.

Podczas badania komisja ocenia poziom sprawności i przyznaje jeden z trzech stopni niepełnosprawności. Najważniejszy z punktu widzenia opiekuna jest znaczny stopień niepełnosprawności. Orzeka się go u osób całkowicie niezdolnych do pracy, u których występują głębokie braki w samodzielnej egzystencji, co stwarza bezwzględną konieczność stałej opieki i pomocy innych osób. Tylko uzyskanie tego stopnia pozwala bliskim ubiegać się o długoterminowy zasiłek dla opiekuna osoby chorej w gminie. Niższe stopnie – umiarkowany i lekki – dają mniejsze uprawnienia opiekuńcze, ale wciąż pozwalają pozyskać wsparcie finansowe dla chorych w postaci refundacji z PFRON na środki pomocnicze, protezy czy pomoc w zakupie wózka inwalidzkiego.

Dodatek pielęgnacyjny a zasiłek pielęgnacyjny – czym się różnią?

Nazwy tych dwóch świadczeń brzmią bardzo podobnie, co niezmiernie często prowadzi do pomyłek podczas rozmów z urzędnikami. Zasadnicza różnica sprowadza się do instytucji, która pieniądze wypłaca.

Dodatek pielęgnacyjny to kwota wypłacana przez ZUS bezpośrednio jako zwolniony z podatku dodatek do renty lub emerytury (wynoszący ponad 330 zł miesięcznie i co roku waloryzowany). Przysługuje automatycznie osobie, która ukończyła 75 lat, albo na wniosek pacjentce uznanej przez lekarza orzecznika za całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji.

Z kolei zasiłek pielęgnacyjny to osobne świadczenie wypłacane przez urząd gminy lub MOPS w kwocie 215,84 zł miesięcznie. Aby otrzymać zasiłek pielęgnacyjny, wystarczy złożyć wniosek w gminie, załączając uzyskane wcześniej orzeczenie o niepełnosprawności. Świadczenie to nie przysługuje jedynie wtedy, gdy chory przebywa na stałe w placówce zapewniającej całodobowe bezpłatne utrzymanie, np. w hospicjum stacjonarnym czy DPS.

Pomoc społeczna i wsparcie fundacji onkologicznych

Lokalna pomoc społeczna (MOPS lub GOPS) oferuje wsparcie dla osób w trudnym położeniu materialnym, przyznając po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego doraźną pomoc.

• Zasiłek celowy – jednorazowa pomoc finansowa przeznaczona na zakup leków czy opłacenie rachunków.

• Zasiłek okresowy i zasiłek stały – dla osób bez dochodu lub o bardzo niskich przychodach (kryterium dochodowe MOPS dla osoby w rodzinie wynosi 600 zł netto, a dla osoby gospodarującej samotnie 776 zł netto).

• Dodatki mieszkaniowe i energetyczne – rekompensujące koszty utrzymania lokalu i rachunków za prąd.

• Pomoc w dożywianiu – np. w formie posiłków dla dzieci w szkołach.

Równolegle warto skontaktować się z organizacjami pozarządowymi. Fundacje pomagające osobom chorym na raka oferują bezpłatne założenie subkonta, na które można zbierać wpłaty z 1,5% podatku oraz darowizny. Gromadzone tam środki stanowią nieoceniony dodatek do leczenia onkologicznego – z subkonta można refundować koszty prywatnych wizyt, zabiegów drenażu limfatycznego, zakupu peruk, a także korzystać z darmowych voucherów na przejazdy taxi do szpitala czy wsparcia psychoonkologa.

Opiekunowie i pacjenci rozliczający coroczny PIT mogą również skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej. W jej ramach od dochodu odlicza się poniesione wydatki na leki (nadwyżkę powyżej 31 zł miesięcznie), koszty przejazdów na zabiegi lecznicze własnym samochodem czy wydatki na adaptację mieszkania do potrzeb niepełnosprawności.

Jak krok po kroku załatwić formalności?

Rola opiekuna wymaga gigantycznej siły psychicznej, dlatego nie warto tracić energii na chaotyczne działania. Najlepiej przyjąć prosty, uporządkowany plan. Jeśli opiekujesz się chorą tuż po zabiegu lub w trakcie ciężkich zabiegów, zacznij od poproszenia lekarza o zwolnienie opiekuńcze i zasiłek opiekuńczy z ZUS. W tym samym czasie rozpocznij starania o orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, ponieważ to ono otworzy przed Wami drzwi do reszty uprawnień. Pamiętaj też o weryfikacji świadczeń samej pacjentki (zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, renta) i wreszcie – jeśli musisz zrezygnować z pracy na stałe – złóż wniosek o zasiłek dla opiekuna w swoim gminnym ośrodku pomocy społecznej.

FAQ

Czy zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka przysługuje, jeśli opiekun pracuje na pół etatu?

Świadczenia pielęgnacyjne wypłacane przez gminne ośrodki pomocy społecznej wymagają co do zasady całkowitego rezygnowania z zatrudnienia zarobkowego w celu sprawowania osobistej opieki nad osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Na jak długo lekarz może wystawić zwolnienie na opiekę nad dorosłą chorą?

Zasiłek opiekuńczy z ZUS na dorosłego członka rodziny przysługuje przez maksymalnie 14 dni w całym roku kalendarzowym. Limit ten dotyczy łącznie wszystkich osób uprawnionych do opieki w danym gospodarstwie domowym.

Gdzie należy złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny?

Wniosek składa się w dziale świadczeń rodzinnych urzędu gminy lub w ośrodku pomocy społecznej (MOPS/GOPS) właściwym ze względu na miejsce zamieszkania pacjentki, dołączając kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Źródła:

https://alivia.org.pl/wiedza-o-raku/na-co-moze-liczyc-osoba-bliska-opiekujaca-sie-chorym-na-nowotwor/

Zasiłek dla opiekuna osoby chorej na raka – Co musisz wiedzieć