Neurochirurg to lekarz, który zajmuje się operacyjnym leczeniem chorób ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego, a więc mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów. W onkologii jego rola staje się kluczowa, gdy guz nowotworowy rozwija się właśnie w tych rejonach lub daje tam przerzuty. To neurochirurg usuwa guzy, pobiera tkanki do badania histopatologicznego lub wykonuje zabiegi, które zmniejszają ucisk na struktury nerwowe, poprawiając jakość życia pacjenta. W Onkopedii przystępnie wyjaśniamy role poszczególnych specjalistów, aby pomóc pacjentom lepiej zrozumieć każdy etap diagnostyki i leczenia.
W swojej pracy neurochirurg onkologiczny sięga po różne metody – od klasycznych operacji po techniki małoinwazyjne. Cel jest jeden: jak najdokładniejsze usunięcie zmiany nowotworowej z układu nerwowego.
Skierowanie do neurochirurga to zwykle kolejny krok w procesie diagnostyki onkologicznej. Pacjent trafia do niego, gdy badania wskazują na konieczność interwencji chirurgicznej w obrębie układu nerwowego.
Pierwsza wizyta u neurochirurga to ważny etap planowania leczenia, dlatego warto się do niej dobrze przygotować. Należy pamiętać o zabraniu skierowania. Kluczowe jest też zebranie całej dotychczasowej dokumentacji medycznej, zwłaszcza wyników badań obrazowych i spisu przyjmowanych leków – to bardzo usprawni konsultację.
Leczenie nowotworów układu nerwowego to praca zespołowa, w której każdy specjalista ma inne zadania. Neurochirurg skupia się na operacyjnym usuwaniu guzów mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów. Jego celem jest fizyczne usunięcie zmiany lub jej zmniejszenie, aby odciążyć uciskane struktury nerwowe. Czym różni się od innych lekarzy? Chirurg onkologiczny operuje nowotwory w innych częściach ciała. Z kolei onkolog kliniczny planuje leczenie systemowe (np. chemioterapię), które stosuje się po operacji lub gdy zabieg nie jest możliwy. Natomiast radioterapeuta onkologiczny odpowiada za leczenie promieniowaniem, często jako terapię uzupełniającą po zabiegu neurochirurgicznym.
Tak, aby skorzystać z konsultacji u neurochirurga na NFZ, potrzebne jest skierowanie. Może je wystawić lekarz rodzinny (POZ) lub inny specjalista, na przykład neurolog. Warto pamiętać, że w przypadku podejrzenia nowotworu ścieżkę diagnostyki i leczenia znacznie przyspiesza Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (karta DiLO). Umożliwia ona dostęp do specjalistów i badań poza standardową kolejką.
Pacjent onkologiczny trafia do neurochirurga najczęściej wtedy, gdy badania obrazowe (rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa) wykryją guz w mózgu, rdzeniu kręgowym albo w nerwach obwodowych. Konsultacja jest konieczna także przy przerzutach do ośrodkowego układu nerwowego lub gdy nowotwór z innej części ciała uciska na nerwy, powodując ból, niedowłady czy inne objawy neurologiczne. Zadaniem neurochirurga jest wtedy ocena, czy operacja może pomóc.
Podstawą jest leczenie operacyjne. Jego celem jest usunięcie guza w jak największym stopniu, przy jednoczesnej ochronie zdrowych tkanek. Neurochirurdzy korzystają z precyzyjnych technik, takich jak mikrochirurgia z użyciem mikroskopu operacyjnego czy neuronawigacja, która pozwala precyzyjnie zlokalizować zmianę. Stosowane są również metody małoinwazyjne, np. endoskopia, by zmniejszyć uraz operacyjny i przyspieszyć powrót do zdrowia. W niektórych przypadkach neurochirurg może zalecić leczenie zachowawcze.
Po operacji usunięcia guza pacjent pozostaje w szpitalu pod opieką zespołu medycznego. Dalsze kroki zależą od wyniku badania histopatologicznego, czyli analizy usuniętej tkanki. Na tej podstawie konsylium lekarskie, w którym uczestniczą m.in. onkolog kliniczny i radioterapeuta, tworzy indywidualny plan dalszego leczenia. Może on obejmować radioterapię, chemioterapię lub inne terapie systemowe. Bardzo ważnym elementem powrotu do zdrowia jest także rehabilitacja neurologiczna, która pomaga pacjentowi odzyskać sprawność.