Naukowcy stworzyli szczegółową mapę guzów piersi, odkrywając ukryte kieszenie uśpionych komórek nowotworowych, które mogą przetrwać leczenie. Komórki te, chronione przez swoistą „tarczę” z komórek odpornościowych i tkanki łącznej, mogą być kluczem do zrozumienia, dlaczego rak piersi powraca po pozornie skutecznej terapii.
Mapa guza ujawniła ukryte strefy nieaktywnych komórek
Badacze z MRC Laboratory of Medical Sciences (LMS), Imperial College London oraz UCL Genetics Institute opracowali wysoce szczegółową mapę komórkową guzów piersi. Wyniki ich pracy, opublikowane 6 września 2026 roku w czasopiśmie „Genome Medicine”, ujawniły istnienie odrębnych regionów w obrębie guza. W jednych znajdują się aktywnie dzielące się komórki nowotworowe, a w innych – komórki uśpione, znajdujące się w stanie hibernacji.
Te „ciche” komórki, w przeciwieństwie do szybko dzielących się, są w stanie unikać działania chemioterapii, która jest zaprojektowana do niszczenia komórek w fazie intensywnego wzrostu. Możliwość przetrwania terapii w stanie uśpienia pozwala im na ponowną aktywację w późniejszym czasie, co prowadzi do nawrotu choroby.
Tarcza ochronna kluczem do przetrwania nowotworu
Kluczowym odkryciem badania jest zidentyfikowanie mechanizmu, który pozwala uśpionym komórkom raka piersi przetrwać. Okazało się, że nieaktywne komórki rakowe są często otoczone przez komórki odpornościowe oraz komórki tkanki łącznej. Ta struktura tworzy rodzaj ochronnej tarczy, która może izolować je od działania leków przeciwnowotworowych.
To wyspecjalizowane mikrośrodowisko nie tylko chroni komórki nowotworowe, ale również może wspierać ich przetrwanie. Badania nad heterogenicznością guzów potwierdzają, że ich złożona natura i ewolucja subklonalna stanowią główne wyzwanie w leczeniu, prowadząc do oporności na terapie i przerzutów. Procesy zapalne i unikanie odpowiedzi immunologicznej, w których pośredniczą m.in. inflamasomy, dodatkowo wzmacniają inwazyjność i oporność raka piersi.
Nowy cel w leczeniu i zapobieganiu nawrotom
Odkrycia te sugerują, że przyszłe terapie onkologiczne będą musiały być bardziej kompleksowe. Zamiast skupiać się wyłącznie na eliminacji szybko rosnących komórek guza, konieczne może stać się celowanie również w uśpione komórki nowotworowe oraz ich lokalne środowisko ochronne. Celem jest nie tylko zatrzymanie wzrostu guza, ale przede wszystkim zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby.
Rozwój medycyny spersonalizowanej idzie w tym kierunku. Już teraz opracowuje się nowe metody diagnostyczne, takie jak proste badania krwi, które mogą wykryć ukryte komórki nowotworowe pozostałe po operacji. Taka wiedza pozwoliłaby na lepsze dopasowanie leczenia i uniknięcie niepotrzebnej chemioterapii u pacjentów z niskim ryzykiem nawrotu, jednocześnie kierując intensywną terapię do osób najbardziej zagrożonych.
Źródła
Elgohary S, El Tayebi HM. "Inflammasomes in breast cancer: the ignition spark of progression and resistance?." Expert Rev Mol Med, 2023. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37337426/
Afzali F, Akbari P, et al. "The next generation personalized models to screen hidden layers of breast cancer tumorigenicity." Breast Cancer Res Treat, 2019. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30810866/
