Krwawienie z odbytu – przyczyny, objaw, krew w kale.

Krew po wizycie w toalecie potrafi przestraszyć. I trudno się dziwić, człowiek od razu myśli o najgorszym, prawda?
Najczęściej źródło jest mniej groźne, ale bez sprawdzenia nie da się tego rozstrzygnąć. W tym tekście pokażę, skąd zwykle bierze się krwawienie z odbytu, jak wygląda krew w kale w różnych sytuacjach i kiedy warto zgłosić się do lekarza.

Czym jest krwawienie z odbytu ?

Krwawienie z odbytu to po prostu sytuacja, w której pacjent zauważa krew na papierze, w muszli albo na stolcu. Czasem jest to kilka kropli świeżej krwi, a czasem ślady, które wracają co kilka dni.
Lekarze mówią na to „hematochezja”, ale w praktyce liczy się: skąd pochodzi krwawienie. Czy to okolica odbytu, czy coś wyżej w jelicie?

U wielu osób powód bywa „prozaiczny”: zaparcia, podrażnienie, hemoroidy wewnętrzne. U innych w grę wchodzi stan zapalny jelita grubego albo polipy jelita grubego. I tu pojawia się najważniejsze pytanie: czy krew jest jednorazowym epizodem, czy wraca i dołącza do niej coś jeszcze (ból brzucha, osłabienie, chudnięcie)?

Typy krwawień

Lekarze porządkują krwawienia na trzy proste sposoby: skąd pochodzi krew, jak obfite jest krwawienie i jak długo trwa.

Podział na ostre i przewlekłe też jest bardzo „życiowy”. Ostre krwawienie pojawia się nagle i potrafi dać poczucie, że „dzieje się coś dużego” Krew leci wyraźnie, a pacjent często od razu się niepokoi. Przewlekłe bywa podstępne, krew pojawia się po trochu, nawraca, a człowiek łatwo to odkłada na później. I właśnie wtedy w głowie kręci się pytanie: „Co to jest, co ja właściwie przegapiam?”

Przyczyny krwawienia z odbytu po oddaniu stolca.

Krwawienie z odbytu ma różne przyczyny i bez badania nie da się ocenić, skąd krew pochodzi. Bywa że, pacjent widzi świeżą krew na papierze po oddaniu stolca, innym razem krew w kale wraca falami i budzi niepokój.  Najczęstszą przyczyną krwawienia z odbytu jest:

• hemoroidy (wewnętrzne lub zewnętrzne)
• szczelina odbytu (często po twardym stolcu i parciu)
• zaparcia i podrażnienie okolicy odbytu
• zapalenia odbytu
• zapalenie jelita grubego, w tym wrzodziejące zapalenie jelita grubego (nieswoiste zapalenia jelit)
• polipy jelita grubego
• krwawienie z uchyłków
• rzadziej: rak jelita grubego lub zmiany w okolicy odbytu

Objawy krwawienia z odbytu

Krwawienie z odbytu rzadko przychodzi samo. Pacjent zwykle widzi krew i od razu zaczyna „skanować” resztę sygnałów z ciała i słusznie. Co dokładnie towarzyszy krwawieniu: ból, pieczenie, świąd odbytu, a może ból brzucha?

Najczęściej wygląda to tak, że krew jest świeża (jasnoczerwona) i pojawia się po oddaniu stolca: na papierze, na powierzchni stolca albo w muszli. U części osób dochodzi do tego pieczenie okolicy odbytu albo świąd odbytu, zwłaszcza jeśli problemem są hemoroidy zewnętrzne lub podrażnienie. A co, jeśli krew pojawia się głównie przy parciu i twardym stolcu? Wtedy często w tle stoją zaparcia i mikrourazy okolicy odbytu.

Inny obraz to sytuacja, gdy pacjent widzi krew w kale i jednocześnie czuje, że „to nie tylko kwestia odbytu”. Pojawia się ból brzucha, biegunka, uczucie parcia na stolec albo śluz i człowiek zaczyna się zastanawiać, czy to zapalenie jelita grubego. Zdarza się też, że krwawienie wraca falami, a pacjent łapie się na tym, że coraz częściej sprawdza papier „dla pewności”. Brzmi znajomo?

Są też objawy, które szczególnie niepokoją, bo sugerują większe krwawienie albo problem wymagający pilnej oceny: osłabienie, zawroty głowy, kołatanie serca, bladość. Jeśli krwi jest dużo albo krwawienie nie ustępuje, to nie jest moment na zgadywanie w domu, wtedy pacjent potrzebuje szybkiej konsultacji.

Gdy krwi ubywa dużo i szybko, organizm reaguje jak przy „opróżnionym zbiorniku”. Lekarze nazywają to hipowolemią, czyli sytuacją, w której krwi krążącej jest za mało. Pacjent bywa wtedy wyraźnie niespokojny, ma bóle głowy, pojawiają się zimne poty, a ciśnienie potrafi wyraźnie spaść.

Inaczej wygląda krwawienie przewlekłe, kiedy krew „ucieka” po trochu i temat ciągnie się tygodniami. Z czasem pojawia się niedokrwistość (anemia)  i pacjent często mówi, że „brakuje mu sił”, szybciej się męczy, a skóra robi się bledsza.

Są też objawy, które sugerują, że krew pochodzi z górnego odcinka przewodu pokarmowego, a nie bezpośrednio z okolicy odbytu. To krwawe wymioty oraz smoliste stolce (czarne, lepkie, o bardzo charakterystycznym wyglądzie). Jeśli pacjent widzi coś takiego, zwykle nie ma wątpliwości, że sytuacja wymaga pilnej oceny lekarskiej.

Diagnostyka krwawienia z odbytu

To prostsze niż wiele osób się spodziewa. Lekarz zaczyna od rozmowy Pytanie na jakie możesz się przygotować: kiedy pojawiła się krew, jak często wraca, czy to krwawienie z odbytu po oddaniu stolca, czy krew jest też w samym kale, i czy doszedł ból brzucha, świąd odbytu albo pieczenie okolicy odbytu. Potem przychodzi badanie okolicy odbytu i badanie palpacyjnego. Krótkie, ale bardzo pomocne, bo pozwala ocenić, co dzieje się „na miejscu”. I tu wielu pacjentów ma napięcie, bo brzmi to krępująco. To normalne.

Gdy krwawienie nawraca albo wygląda na większe, lekarz zwykle sprawdza też krew w badaniach. Pojawia się morfologia, żeby zobaczyć, czy nie rozwija się niedokrwistość, oraz ocena krzepnięcia, jeśli jest podejrzenie, że problem może się nasilać przez zaburzenia krzepnięcia lub leki.

Kolejny etap zależy od obrazu objawów i tego, skąd krwawienie pochodzi. W zależności od sytuacji lekarz kieruje na badania endoskopowe, takie jak:

• anoskopia i rektoskopia (ocena końcowego odcinka, gdy podejrzenie dotyczy odbytu i odbytnicy),

• kolonoskopia (gdy trzeba zobaczyć jelito grube szerzej, np. przy nawracającej krwi w stolcu),

• gastroduodenoskopia / gastroskopia (gdy w grę wchodzą objawy sugerujące górny odcinek przewodu pokarmowego, np. smoliste stolce).

Diagnostyka bywa wieloetapowa. To nie dlatego, że lekarz „nie wie”, tylko dlatego, że stolca może mieć różne przyczyny, a źródło krwawienia czasem leży wyżej, niż podpowiada pierwsze wrażenie.

Jak ocenić nasilenie objawów? Kolory krwi z odbytu.

Pacjent najczęściej patrzy na kolor krwi i to jest zrozumiałe. Świeża, żywoczerwona krew często pojawia się wtedy, gdy krwawienie pochodzi z końcowego odcinka przewodu pokarmowego  okolicy odbytu albo odbytnicy. A co, jeśli krew wygląda inaczej?

Ciemna, skrzepnięta krew albo smoliste stolce częściej sugerują, że problem jest w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Tyle że sam kolor nie rozstrzyga wszystkiego Liczy się też ilość krwi, częstotliwość i to, co pacjent czuje dodatkowo (osłabienie, zawroty głowy, ból brzucha). Dlatego ocena stolca bywa pomocna, ale ostatecznie to badanie i wywiad pokazują, skąd krew jest obecna.

Krwawienia z odbytu – leczenie.

Leczenie krwawienia z odbytu zawsze zależy od tego, skąd krwawienie pochodzi. Pacjent może widzieć krew w kale podobnie, a przyczyna bywa zupełnie inna, prawda? Najczęściej lekarz zaczyna od metod zachowawczych, zwłaszcza gdy w tle są hemoroidy wewnętrzne lub hemoroidy zewnętrzne, a dopiero potem sięga po procedury:

• dieta przeciwzaparciowa i łagodniejsze jedzenie (żeby stolec nie był twardy i nie drażnił okolicy odbytu)
• unikanie ostrych potraw, jeśli nasilają pieczenie okolicy odbytu
• leki wpływające na napięcie żył (gdy problem dotyczy guzków krwawniczych)
• maści i czopki o działaniu przeciwzapalnym, gdy dominuje stan zapalny i dyskomfort
• zabiegi rektoskopowe przy nawracającym krwawieniu, np. ligatury gumowe
• sklerotyzacja (podanie środka, który zamyka chore naczynie)
• chirurgiczne wycięcie guzków krwawniczych w bardziej zaawansowanych przypadkach
• leczenie endoskopowe, gdy źródłem krwawienia są np. angiodysplazje
• leczenie operacyjne w wybranych sytuacjach, np. przy krwawieniu z uchyłków jelita grubego po ocenie naczyniowej (angiografii)

FAQ –  Najczęściej zadawane pytania

Co zrobić, gdy krwawi odbyt?

Przy pojawienia się krwawienia z odbytu pacjent najpierw sprawdza, ile jest krwi i czy to tylko krew na papierze toaletowym, czy też krew wypływająca z odbytu do muszli klozetowej. Jeśli krwawienie jest obfite, pojawia się osłabienie albo widoczna utrata krwi, trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem. Gdy krwawienie wraca, warto je zbadać i ustalić źródło, żeby wdrożyć skuteczne leczenie.

Jaki kolor krwi przy raku odbytu?

Przy raka odbytu kolor krwi bywa różny, może występować obecność świeżej krwi na stolcu albo krwisty ślad po wypróżnieniu. Sam kolor nie wystarcza, żeby to rozpoznać, bo podobnie wygląda też krwawienie z okolicy odbytu przy hemoroidach czy szczelinie. Dlatego, gdy odbyt może być objawem czegoś poważniejszego, decyduje badanie lekarskie, nie „odcień” krwi.

Jakie są przyczyny świeżej krwi z odbytu?

Najczęściej świeża krew z odbytu wiąże się z końcowym odcinkiem: hemoroidami (także żylaki odbytu) albo szczeliną w kanału odbytu z ubytkiem błony śluzowej odbytu. Typowy obraz to bezbolesne krwawienie lub krew po oddaniu stolca, widoczna na papierze. Mimo to świeża krew nadal krwawienie może mieć różne źródła, więc przy nawrotach warto to sprawdzić.

Kiedy krew z odbytu powinna niepokoić?

Niepokoi, gdy występuje krwawienie ostre (dużo krwi naraz), narasta utrata krwi, pojawia się osłabienie albo zawroty głowy. Ważny sygnał to też nawracające krwawienie ostre i przewlekłe, zwłaszcza gdy dołączają nowe objawy. Jeśli są smoliste stolce, sytuacja może świadczyć o krwawieniu z górnego odcinka przewodu pokarmowego i wymaga pilnej oceny.

Czego unikać przy krwawieniu z odbytu?

Pacjent unika forsowania wypróżnień i długiego parcia, bo to nasila krwawienie z okolicy odbytu i podrażnia błony śluzowej. Lepiej też nie „leczyć się w ciemno” tabletkami na własną rękę, jeśli krwawienie wraca lub jest obfite, wtedy potrzebne jest podejście diagnostyczny i ustalenie źródła. Przy stanie zapalnym lekarz czasem dobiera leki przeciwzapalne, ale dopiero po ocenie przyczyny.

Jakie są najczęstsze przyczyny krwawienia z odbytu?

W skrócie: krwawienie z odbytu – przyczyny najczęściej obejmują hemoroidy (w tym krwawienie z odbytnicy z guzków krwawniczych), szczelinę i zaparcia. Często pacjent widzi krew na papierze toaletowym albo krwi na stolcu po oddaniu stolca. Rzadziej w grę wchodzą stany zapalne jelit czy polipy, dlatego przy występowania krwawień z odbytu nawracających warto to sprawdzić.

Jak odróżnić hemoroidy od raka odbytu?

Objawy potrafią się nakładać, więc bez badania nie da się tego pewnie rozdzielić. Hemoroidy częściej dają bezbolesne krwawienie, krew na papierze i dyskomfort w okolicy odbytu, a w przypadku raka odbytu częściej pojawiają się dodatkowe sygnały (np. guz, ból, zmiana rytmu wypróżnień) –  ale to nie jest reguła. Dlatego najlepsza odpowiedź brzmi: trzeba to zbadać, zamiast zgadywać.

Ile dni krwawi szczelina odbytu?

Szczelina odbytu to pęknięcie błony śluzowej odbytu w kanału odbytu, więc krwawienie zwykle pojawia się „przy okazji” wypróżnienia, a nie cały czas. U części osób trwa kilka dni, u innych wraca falami, jeśli stolec nadal jest twardy i dochodzi do podrażnienia. Jeśli krwawienie nie ustępuje albo nawraca, lekarz ocenia objawy i leczenie i dobiera terapię do przyczyny.