Kobiety dbające o swoje zdrowie powinny regularnie wykonywać podstawowe badania, w tym badania obrazowe piersi, takie jak mammografia lub USG. Typ badania oraz częstotliwość jego wykonywania zależą od wielu czynników, takich jak wiek, historia medyczna oraz poziom ryzyka zachorowania na nowotwór. Gdy już udamy się na badanie, jego wyniki otrzymamy w skali BIRADS. Pacjentki często pytają mnie o to, co oznaczają poszczególne cyfry. Jak interpretować wyniki i czy w ogóle powinno się robić to samodzielnie?
Skala BIRADS – co to takiego?
Skrót BIRADS pochodzi od: Breast Imaging Reporting and Data System, co można przetłumaczyć jako system raportowania i gromadzenia danych z obrazowych badań piersi. Opracowali go naukowcy z American College of Radiology – towarzystwa medycznego zrzeszającego kilkadziesiąt tysięcy specjalistów z obszaru medycyny diagnostycznej i nuklearnej (czyli bazującej na radiologii). Obecnie skala BIRADS stosowana jest globalnie do klasyfikowania wyników badań obrazowych piersi, takich jak mammografia, USG oraz rezonans magnetyczny piersi. Jej zaletą jest możliwość komunikowania i konsultowania wyników, co przyspiesza dalsze postępowanie diagnostyczne i ułatwia podjęcie decyzji o ewentualnym leczeniu.
Skala BIRADS obejmuje 7 kategorii – od 0 do 6.
Wyniki badania piersi w skali BIRADS
Zaletą skali BIRADS jest jej uniwersalność. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy wykonałaś mammografię lub USG piersi na NFZ czy prywatnie, wynik zawsze zostanie podany w skali od 0 do 6 BIRADS. Sprawdź co oznaczają poszczególne poziomy skali.
BIRADS 1 – co oznacza?
Choć matematyczna logika nakazywałaby rozpocząć rozpatrywanie poziomów klasyfikacji od 0, to z pewnych względów tę cyfrę celowo pozostawiam na koniec. Jeśli Twoje badanie da wynik BIRADS 1 – możesz być spokojna. To właśnie wynik negatywny. Oznacza on, że radiolog nie odkrył żadnych zmian nowotworowych ani nawet przesłanek do ich istnienia. Pacjentka z BIRADS 1 jest zatem wolna od raka.
Aby uzyskać wynik 1, konieczne jest spełnienie kilku przesłanek. Przede wszystkim piersi muszą mieć jednolitą strukturę, bez wyczuwalnych guzków czy innych nieprawidłowości (najczęściej więc takiego wyniku nie zobaczą kobiety z piersiami mastopatycznymi, czyli charakteryzującymi się obecnością łagodnych zmian o charakterze włóknisto-torbielowatym). Jeśli badanie było wykonane po raz kolejny, radiolog może też porównać poprzednie wyniki z obecnymi – „jedynkę” otrzyma pacjentka, u której nie pojawiły się żadne zmiany w obrazie.
BIRADS 2 – co oznacza?
Jeżeli radiolog zauważy drobną nieprawidłowość, dokona klasyfikacji BIRADS 2. Wykryta zmiana najprawdopodobniej nie oznacza niczego groźnego. Przeważnie jest to łagodne zwapnienie, torbiel, zmiana dysplastyczna (czyli zaburzona budowa, taka jak w przypadku wspomnianych już piersi mastopatycznych) albo łagodny guz (tzw. gruczolakowłókniak). Zmiana może być także konsekwencją przejścia zabiegu czy urazu.
W przypadku wyniku BIRADS 2 postępowanie może obejmować pogłębioną diagnostykę. Lekarz może także zalecić obserwację zmian i powtórzenie badania za jakiś czas.
BIRADS 3 – co oznacza?
Cyfra 3 na skali BIRADS nadal nie powinna stanowić powodu do niepokoju. Oznacza ona wykrycie łagodnej zmiany, w przypadku której ryzyko złośliwości nie przekracza 2%. Może to być torbiel, zwapnienie, gruczolakowłókniak (guzek piersi często występujący zwłaszcza u młodych kobiet) albo niestandardowe zagęszczenie tkanek w pewnym obszarze piersi.
Choć najprawdopodobniej nie dzieje się nic złego, to jednak w przypadku BIRADS 3 postępowanie powinno już objąć wizytę u lekarza, który może zalecić powtórzenie badania za kilka miesięcy albo wykonanie dodatkowej diagnostyki (ale raczej bez metod inwazyjnych, jak biopsja).
BIRADS 4 – co oznacza?
Zmiana w piersi na USG lub przy mammografii oznaczona cyfrą 4 na skali BIRADS wymaga już konkretniejszego działania. Ten wynik oznacza, że wykryta zmiana jest potencjalnie groźna, dlatego niezbędna jest dalsza diagnostyka. Lekarz może zdecydować się na inne badanie obrazowe a także na biopsję.
W zależności od prawdopodobieństwa złośliwości, BI-RADS 4 podzielono dodatkowo na 3 stopnie:
- BIRADS 4a – niewielkie ryzyko złośliwości (do 9%);
- BIRADS 4b – średnie ryzyko złośliwości (od 10 do 49%);
- BIRADS 4c – duże ryzyko złośliwości (od 50%).
BIRADS 5 – co oznacza?
Wynik BIRADS 5 wymaga szybkiej konsultacji z lekarzem. W tym przypadku ryzyko złośliwości wynosi już powyżej 95% – nie jest to zatem definitywnie rak, ale jednak istnieje bardzo duże jego prawdopodobieństwo.
Lekarz z pewnością zaleci dodatkowe badania w celu zweryfikowania charakteru zmiany. Pacjentka będzie miała wykonaną biopsję, w trakcie której pobrany zostanie fragment nieprawidłowej tkanki, który następnie trafi do laboratorium. Warto jednak mieć na uwadze, że BIRADS 5 nadal nie jest potwierdzeniem diagnozy raka.
BIRADS 6 – co oznacza?
Cyfra 6 na skali BIRADS zarezerwowana jest wyłącznie dla zmian, których złośliwy charakter został już potwierdzony innymi badaniami. Ponowne USG czy mammografia wykonywane są już po rozstrzygającej biopsji i służą przede wszystkim sprawdzeniu, czy zmiany nie występują również w innych miejscach lub zweryfikowaniu tego, jak nowotwór odpowiada na leczenie.
BIRADS 0 – co oznacza?
Wróćmy zatem do wyniku 0 pominiętego na początku. Wiele pacjentek uważa, że oznacza to całkowity brak nowotworu. Wiemy już, że taka sytuacja jest związana z wynikiem BIRADS 1. A zatem co z BIRADS 0 – czy to rak? Niekoniecznie. Jest to informacja, iż radiolog zauważył nieprawidłowość, której nie udało się z różnych powodów zinterpretować i w związku z tym badanie wymaga porównania z poprzednimi wynikami, powtórzenia lub uzupełnienia o inne metody diagnostyczne. Konieczna będzie zatem wizyta u lekarza.
Kiedy i do kogo się udać z wynikami badania piersi w skali BIRADS?
Pacjentki zastanawiają się często, co powinny zrobić z otrzymanymi wynikami. Czy za każdym razem muszą je skonsultować ze swoim lekarzem? Czy niektóre cyfry wymagają natychmiastowego udania się do onkologa, z pominięciem ginekologa?
Oto standard postępowania z poszczególnymi wynikami na skali BIRADS:
- BIRADS 1 lub 2 – kontynuuj badania diagnostyczne zgodnie z harmonogramem ustalonym przez ginekologa lub lekarza POZ.
- BIRADS 3 – wskazane jest badanie kontrolne choć najczęściej nie w trybie pilnym. Zgłoś się do swojego ginekologa w celu ustalenia dalszego postępowania.
- BIRADS 4 lub 5 – należy zgłosić się do poradni chorób piersi lub do onkologa, temat jest pilny.
- BIRADS 0 – najlepiej od razu udać się do ginekologa, aby skierował on pacjentkę jeszcze raz na to samo badanie lub podjął decyzję o zmianie metody diagnostycznej.
- Pacjentki z wynikiem BIRADS 6 są już pod opieką onkologa.
Pamiętaj: nigdy nie interpretuj wyników badań samodzielnie! Zamiast tego skonsultuj wynik z wykwalifikowanym specjalistą, który weźmie pod uwagę szerszy kontekst (na przykład Twoją indywidualną historię medyczną i rodzinną) oraz posiada odpowiednią wiedzę, by interpretować wyniki.
Źródła:
- https://onkologia.luxmed.pl/czym-jest-bi-rads-przy-usg-piersi-lub-mammografii/
- https://www.braster.eu/pl/system-braster/profilaktyka/artykuly/skala-birads
