Eksperci na całym świecie alarmują z powodu rosnącej liczby diagnoz raka jelita grubego u osób poniżej 50. roku życia. Ten niepokojący trend podważa dotychczasowe przekonanie, że jest to choroba głównie osób starszych.
Globalny wzrost zachorowań
Międzynarodowe badanie opublikowane w „The Lancet Oncology” wykazało wyraźny wzrost diagnoz raka jelita grubego (CRC) wśród młodszych dorosłych. W latach 2013-2017 wskaźniki zachorowalności wzrosły w 27 z 50 analizowanych krajów u osób w wieku poniżej 50 lat, z zauważalnym wzrostem w Europie Wschodniej, Azji i Ameryce Południowej.
Naukowcy uważają, że ten globalny wzorzec odzwierciedla szerokie zmiany w stylu życia, w tym zmiany w diecie, zmniejszoną aktywność fizyczną i czynniki środowiskowe. Specjaliści podkreślają, że bez skutecznych interwencji, takich jak wcześniejsze badania przesiewowe i edukacja publiczna, liczba przypadków wczesnego CRC prawdopodobnie będzie nadal rosła.
Styl życia i czynniki genetyczne jako główne przyczyny
Badania coraz częściej wskazują na dietę jako główny czynnik ryzyka. Wysokie spożycie żywności ultraprzetworzonej, czerwonego i przetworzonego mięsa oraz słodkich napojów wiąże się ze stanami zapalnymi i większą podatnością na nowotwory. Przykładem jest Kazachstan, gdzie średnie spożycie mięsa niemal dwukrotnie przekraczało zalecane normy.
Istotną rolę odgrywa również genetyka. Według dr. Aleksieja Cukanowa, wiele przypadków raka jelita grubego u młodych pacjentów jest związanych z dziedzicznymi zespołami nowotworowymi, takimi jak zespół Lyncha. Identyfikacja mutacji genetycznej pozwala na wdrożenie monitorowania klinicznego i wczesnej interwencji, co znacznie poprawia wskaźniki przeżycia.
Konieczność wczesnego wykrywania i edukacji
Dostęp do badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego jest bardzo zróżnicowany regionalnie, a w części Europy Wschodniej i Azji Środkowej programy te są nierównomierne. Ta niespójność sprawia, że wiele przypadków jest wykrywanych dopiero w późniejszych stadiach, co pogarsza rokowania pacjentów.
Edukacja jest postrzegana jako kluczowy krok w kierunku poprawy wyników. Jak twierdzi Jemma Arakelyan, doradca w Immune Oncology Research Institute, konieczne jest edukowanie zarówno pracowników służby zdrowia, jak i społeczeństwa na temat znaczenia badań przesiewowych. Rozwój nieinwazyjnych technologii, takich jak testy DNA z kału, otwiera nowe możliwości wczesnego wykrywania.
Źródło: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/12/251215084232.htm
