Liczba zachorowań na raka endometrium w Polsce podwoiła się w ciągu ostatnich 20 lat, przekraczając 6000 przypadków rocznie, co wiąże się również z ponad dwukrotnym wzrostem śmiertelności. W odpowiedzi na te niepokojące statystyki, kluczową rolę w nowoczesnej onkologii odgrywa ocena statusu molekularnego guza, która pozwala na precyzyjne dopasowanie terapii i poprawę rokowania pacjentek.
Ponad dwukrotny wzrost zachorowań w Polsce
Dane epidemiologiczne dla Polski są alarmujące. W ciągu zaledwie dwóch dekad liczba diagnoz raka trzonu macicy wzrosła dramatycznie – z 3260 przypadków w 1999 roku do 6020 w roku 2019. Ten trend wzrostowy dotyczy również liczby zgonów, która jest obecnie ponad dwukrotnie wyższa niż 20 lat temu. Rak endometrium jest najczęściej chorobą kobiet w wieku pomenopauzalnym, jednak dane wskazują, że nawet co czwarta zdiagnozowana pacjentka nadal miesiączkuje.
Problem nie ogranicza się tylko do Polski. W całej Unii Europejskiej co roku diagnozę raka endometrium słyszy ponad 88 tysięcy kobiet, a liczba zachorowań rośnie w większości krajów kontynentu. Te statystyki podkreślają potrzebę wdrażania nowoczesnych metod diagnostycznych i terapeutycznych.
Biologia guza kluczem do spersonalizowanej terapii
Przez lata rak endometrium był postrzegany jako dobrze poznany nowotwór, jednak rosnąca liczba chorych i zgonów wymusiła zmianę podejścia. Kluczowym elementem nowoczesnej strategii leczenia stała się diagnostyka molekularna. Pozwala ona na podział nowotworów endometrium na odrębne podtypy molekularne, które różnią się rokowaniem, wzorcami nawrotów i odpowiedzią na leczenie. Ocena statusu molekularnego guza umożliwia odejście od standardowego leczenia opartego wyłącznie na stopniu zaawansowania klinicznego i obrazie histologicznym.
Dzięki precyzyjnemu określeniu profilu genetycznego nowotworu możliwe jest zastosowanie nowoczesnych terapii celowanych, które są dostosowane do indywidualnych cech biologicznych guza u danej pacjentki. Taka personalizacja leczenia może znacząco poprawić jego skuteczność i wpłynąć na rokowanie.
Nadzór po leczeniu oparty na profilu molekularnym
Znaczenie biologii molekularnej wykracza poza sam proces leczenia. Naukowcy z Polski proponują stworzenie nowego schematu nadzoru onkologicznego po zakończonej terapii. W publikacji z 2026 roku badacze z ośrodków w Krakowie i Danii argumentują, że obecne strategie monitorowania pacjentek opierają się głównie na czynnikach klinicznych i histologicznych. Zaproponowali oni model nadzoru uwzględniający podtyp molekularny guza, co pozwala lepiej przewidywać ryzyko i charakter nawrotu choroby.
Integracja danych molekularnych z czynnikami kliniczno-patologicznymi może pozwolić na stworzenie spersonalizowanych harmonogramów wizyt kontrolnych i badań obrazowych. Takie podejście, nazwane „biologicznie sterowanym nadzorem”, ma na celu wcześniejsze wykrywanie nawrotów i optymalizację opieki nad pacjentkami po leczeniu raka endometrium.
Złożoność genetyczna nawet w guzach o dobrym rokowaniu
Badania pokazują, że nawet w obrębie podtypów molekularnych uznawanych za rokujące lepiej, mogą istnieć podgrupy o bardziej agresywnym przebiegu. Analiza przeprowadzona przez włoskich naukowców w 2026 roku skupiła się na pacjentkach z zaawansowanym rakiem endometrium z mutacją w genie POLE. Wykazano, że w tej grupie istnieje znaczna heterogenność kliniczna i molekularna, a obecność dodatkowych mutacji może wpływać na agresywność choroby. Odkrycia te podkreślają, jak ważna jest dogłębna i ciągła ocena statusu molekularnego w trakcie całego procesu leczenia.
Źródła
Cavasin N, et al. "Clinical and molecular heterogeneity in advanced-stage POLE-mutated endometrial carcinoma: a focus on aggressive subsets and co-mutations." Front Oncol, 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42137154/
Szatkowski W, Glanowska-Nawrat I. "Toward Biology-Driven Surveillance After Endometrial Cancer Treatment: A Molecular-Clinical Framework Integrating Recurrence Phenotype." Cancers (Basel), 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42122239/
