Naukowcy wspierani przez Narodowe Instytuty Zdrowia (NIH) opracowali przełomowy test krwi, który z ponad 90% dokładnością identyfikuje gruczolakoraka przewodowego trzustki. Nowa metoda, łącząca cztery biomarkery, wykazuje wysoką czułość nawet we wczesnych stadiach choroby, co stwarza szansę na znaczącą poprawę wyników leczenia jednego z najgroźniejszych nowotworów.
Test oparty na czterech biomarkerach osiąga wysoką dokładność
Nowe badanie, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Clinical Cancer Research”, przedstawia metodę diagnostyczną opartą na analizie czterech kluczowych białek we krwi. Zespół badawczy zidentyfikował dwa dotychczas nieznane białka, które w połączeniu z dwoma istniejącymi markerami znacząco podnoszą precyzję diagnostyczną. W przeprowadzonych analizach test był w stanie prawidłowo zidentyfikować raka trzustki w ponad 90% przypadków.
Szczególnie obiecująca jest skuteczność testu w wykrywaniu nowotworu na wczesnym etapie zaawansowania. To właśnie wtedy interwencja chirurgiczna i leczenie onkologiczne dają największe szanse na powodzenie. Zdaniem autorów badania, wdrożenie tak czułego narzędzia do praktyki klinicznej mogłoby całkowicie zmienić rokowania pacjentów.
Obecne wyzwania w diagnostyce raka trzustki
Rak trzustki jest jednym z nowotworów o najgorszych rokowaniach, głównie z powodu późnego wykrycia. Szacuje się, że zaledwie około 11% pacjentów przeżywa pięć lat od momentu postawienia diagnozy. Jednym z głównych problemów jest fakt, że wczesne stadium choroby często przebiega bezobjawowo lub daje niespecyficzne symptomy, które są łatwe do zbagatelizowania.
Obecnie stosowane w diagnostyce narzędzia, takie jak marker nowotworowy CA 19-9, mają ograniczoną czułość, zwłaszcza w początkowych fazach rozwoju guza. Z tego powodu choroba jest najczęściej diagnozowana, gdy dała już przerzuty do innych organów, co drastycznie ogranicza możliwości terapeutyczne.
Inne obiecujące metody wykrywania w fazie badań
Opisany test to nie jedyna obiecująca metoda rozwijana w ośrodkach badawczych na świecie. Równolegle trwają prace nad innymi innowacyjnymi podejściami do wczesnej diagnostyki raka trzustki. Wśród nich wyróżniają się:
- Test PAC-MANN: Opracowany przez naukowców z Oregon Health & Science University (OHSU), który według doniesień osiąga aż 98-procentową skuteczność w wykrywaniu tego nowotworu.
- Analiza krążącego DNA nowotworowego (ctDNA): Badania takie jak INSPECTOR koncentrują się na wykrywaniu specyficznych wzorców metylacji w DNA uwalnianym przez komórki rakowe do krwiobiegu.
- Profilowanie lipidomiczne: Inne zespoły badawcze, m.in. w Czechach, analizują zmiany w profilu lipidów (tłuszczów) w osoczu, które mogą sygnalizować obecność raka trzustki na bardzo wczesnym etapie.
Rozwój wielu różnych technologii diagnostycznych budzi nadzieję, że już wkrótce lekarze otrzymają skuteczne narzędzia do badań przesiewowych, które pozwolą wykrywać raka trzustki na etapie umożliwiającym całkowite wyleczenie.
Źródła
Peterka O, et al. "Pilot study of screening method for pancreatic cancer using lipidomic profiling of plasma or serum." Commun Med (Lond), 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41772143/
Luo HY, et al. "The INSPECTOR study: enhanced feasibility for clinical translation of a multi-cancer early detection method based on enzyme-assisted high signal-to-noise ratio sequencing of methylated circulating tumor DNA." Cancer Commun (Lond), 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41165038/
